Niemand hoeft alleen te sterven: Marjolein waakt bij mensen in hun laatste levensfase

Als vrijwilliger van de waakdienst van Humanitas Kop van Noord-Holland brengt ze nachten door bij mensen in hun laatste levensfase. Voor de medische zorg staat de thuiszorg stand-by. De waakdienst biedt iets anders: aandacht en nabijheid, zodat niemand alleen hoeft te sterven.

"Dat is eigenlijk de kern van wat we doen", zegt Marjolein Blank uit Sint Maarten. "Je bent er. En dat omvat alles."

Haar eerste ervaring met de dood

Marjolein werkte jarenlang als gespecialiseerd verpleegkundige. Sterven en afscheid nemen maakten al vroeg deel uit van haar werk. Haar eerste ervaring vergeet ze nooit.

"Dat was ruim veertig jaar geleden in het Zaans Medisch Centrum. Een man, longpatiënt, die niet meer kon eten of drinken en wist dat hij zou overlijden. Je leeft zo’n proces van heel dichtbij mee. Niet alleen met de patiënt, maar ook met de partner en de familie. Dat heeft veel indruk op mij gemaakt."

Na haar pensioen en de verhuizing naar Sint Maarten koos ze bewust voor Humanitas.

‘Welzijn is heel belangrijk’

"De zorg is in de loop der jaren steeds technischer geworden. Dat hoort erbij, maar juist het welzijn van mensen is zo belangrijk. Bij de waakdienst draait het niet om verpleegkundige handelingen. Je maakt een mond vochtig, houdt een hand vast en vertelt wat je doet. Ook als iemand niet meer reageert. We weten dat het gehoor vaak lang intact blijft."

Elke situatie vraagt om iets anders.

"Soms wordt er nog gesproken, soms niet. Je kijkt waar iemand behoefte aan heeft. Vaak is alles al gezegd. Dan hoef je geen grote gesprekken meer te voeren." Juist de stilte maakt indruk.

"Zo’n nacht is heel stil. Alle franje valt weg. Het draait alleen nog om mens zijn." Niet alleen voor degene die sterft, maar ook voor de mensen eromheen. "Familieleden zijn vaak uitgeput. Ze willen er zijn, maar kunnen het niet meer alleen. Op het moment dat ik binnenkom, zie je vaak opluchting. Ze weten: ik hoef het niet allemaal zelf te doen."

Op tijd waarschuwen

Volgens Marjolein is dat misschien wel het mooiste wat ze kan bieden. "Het allerlaatste moment wil je als naaste eigenlijk niet missen. Dankzij mijn ervaring kan ik vaak inschatten wanneer het overlijden dichtbij komt en familie op tijd waarschuwen. Dat is ontzettend waardevol."

Natuurlijk zijn er nachten die ze niet snel vergeet. "Bijzondere familieomstandigheden maken indruk. Of mensen die bijna niemand meer hebben. Dat neem je soms mee naar huis. Maar je weet ook dat het niet jouw verdriet is. Mensen hebben er niets aan als ik zelf ook ga huilen. Wel aan warmte, empathie en oprechte aandacht."

Kwetsbare fase

Na een waaknacht rijdt ze meestal in stilte naar huis. "Dan besef ik weer hoe bijzonder het is dat mensen hun huis voor je openstellen, terwijl ze je helemaal niet kennen. Je komt heel dichtbij iemand te staan in de meest kwetsbare fase van zijn of haar leven."

Door de vergrijzing groeit de vraag naar waakvrijwilligers, terwijl het steeds lastiger wordt nieuwe mensen te vinden. Daarom hoopt Marjolein dat meer mensen zich aanmelden.

"Je hoeft geen zorgachtergrond te hebben. Je moet vooral een open hart hebben en echt contact kunnen maken. Soms denken mensen dat ze iets bijzonders moeten doen, maar dat is niet zo. Het is belangrijk om mensen in hun waarde te laten en alleen naar voren te bewegen als dat nodig is. Dat vraagt om tact en een goed inschattingsvermogen."

Ze glimlacht even. "Vaak is aanwezig zijn al genoeg."

Meer weten of kennismaken? Neem contact op met coördinator Irene Ruijter via i.ruijter@humanitas.nl. Zij is bereikbaar op dinsdag, woensdag en donderdag.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van gemeente Schagen. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.