Theater Poppekus laat een wereld opengaan: ‘Ieder kind verdient een voorstelling’

UITGEEST - Met Theater Poppekus brengt de Uitgeester Tineke Jonkman niet alleen verhalen tot leven, maar ook verwondering, plezier en ontroering. Dankzij een schenking van het Coöperatiefonds Rabobank Haarlem-IJmond kan ze nu juist die kinderen bereiken voor wie een bezoek aan het theater niet vanzelfsprekend is.

Een pop die tot leven lijkt te komen, een stemmetje dat uit een onverwachte hoek klinkt en kinderen die helemaal opgaan in een verhaal. Voor Tineke Jonkman uit Uitgeest is dat de magie van haar poppentheater. Al twaalf jaar trekt ze met Theater Poppekus langs scholen, bibliotheken en andere locaties. Wat ooit begon als een hobby, is inmiddels uitgegroeid tot haar werk. En nog altijd geniet ze het meest van wat er gebeurt wanneer de poppen voor de kinderen verschijnen.

Dankzij een schenking van 3.500 euro van het Coöperatiefonds Rabobank Haarlem-IJmond kan Tineke de komende tijd voorstellingen verzorgen voor kinderen van Heliomare en De Zeearend in Beverwijk. Het geld is speciaal bestemd voor deze voorstellingen en het voorleestheater. Daarmee krijgt ze de mogelijkheid om kinderen te bereiken die niet zo gemakkelijk naar een gewone theatervoorstelling kunnen gaan.

‘‘Het is zó mooi om te zien wat poppentheater bij kinderen teweegbrengt’’, vertelt Tineke. ‘‘Ook bij kinderen met een handicap of gedragsstoornissen. Kinderen zijn heel puur. Ze reageren op hun eigen manier en juist dat maakt het zo bijzonder.’’

Een voorstelling die voor iedereen toegankelijk is

De schenking kwam op een bijzondere manier op haar pad. De vader van een kind dat een voorstelling van Poppekus had bezocht, werkte bij de Rabobank. Hij wees Tineke erop dat haar theater mogelijk in aanmerking kwam voor een bijdrage uit het coöperatiefonds. Omdat Poppekus ook voorleestheater verzorgt, sloot het initiatief goed aan bij de aandacht voor leesbevordering.

‘‘We proberen tegenwoordig van alles om kinderen aan het lezen te krijgen”, legt Tineke uit. ‘‘Met voorleestheater kun je verhalen op een andere manier aanbieden. Kinderen zien de personages voor zich, horen de stemmen en beleven het verhaal. Dat kan ze enthousiast maken om zelf ook met boeken aan de slag te gaan.”

Ze onderbouwde waarvoor het geld nodig was en waarvoor het zou worden gebruikt. De uitkomst is een schenking waarmee ze voorstellingen kan geven op de Zeearand in Beverwijk en de Heliomare-school De Velst in Heemskerk.

Tineke is daar inmiddels al meerdere keren geweest. Ze weet hoe belangrijk het is dat juist deze kinderen met theater in aanraking komen. Sommige leerlingen hebben een visuele beperking. Toch kunnen ook zij volop genieten van de voorstellingen.

‘‘We gebruiken veel geluiden en stemmen. Daardoor kunnen kinderen die minder goed of helemaal niet kunnen zien, het verhaal toch beleven. Je moet soms even zoeken naar wat werkt, maar dat maakt het juist leuk. Je ziet dat ieder kind op zijn eigen manier meedoet.”

Voor veel van deze kinderen is een theatervoorstelling buiten de school geen vanzelfsprekend uitje. Ouders kunnen tegen allerlei praktische bezwaren aanlopen. Ze vragen zich bijvoorbeeld af hoe hun kind reageert op de drukte, of het stil kan blijven zitten en of er voldoende rekening wordt gehouden met een rolstoel of andere beperking.

‘‘Dat kan voor ouders een enorme drempel zijn”, zegt Tineke. ‘‘Soms zijn ze bang dat hun kind gedrag vertoont dat in een theater niet wordt geaccepteerd. Terwijl die kinderen óók graag iets willen beleven. Als wij naar de school komen, halen we die drempel weg. De kinderen weten vooraf vaak niet precies wat er gaat gebeuren, omdat ze dit niet gewend zijn. Maar juist dan zie je hoe dankbaar het kan zijn.”

‘Ze zagen geen drempels’

Dat theater voor kinderen met een beperking veel kan betekenen, weet Tineke niet alleen vanuit haar werk. Een bijzonder plekje in haar hart is er voor Bodil, een jonge vrouw uit Uitgeest die op 25-jarige leeftijd overleed.

Toen Bodil vijf jaar oud was, viel ze van een klimrek. Door een hersenbloeding raakte ze lichamelijk en geestelijk gehandicapt en kwam ze in een rolstoel terecht. Communiceren was moeilijk, maar haar ouders vonden manieren om elkaar te begrijpen. Ze lieten zich niet tegenhouden door de beperkingen van hun dochter.

‘‘Haar ouders namen haar overal mee naartoe. Op vakantie, skiën, naar voorstellingen. Ze zagen geen drempels, maar keken vooral naar wat wél mogelijk was.”

Bodil bezocht de voorstellingen van Theater Poppekus en genoot daar enorm van. Voor Tineke werd ze een vertrouwd gezicht. Toen Bodil onverwacht overleed, in mei van dit jaar, kwam haar familie met een bijzonder gebaar. De ouders schonken 1.000 euro aan Poppekus. De stichting die zij voor Bodil hadden opgericht, moest na haar overlijden worden opgeheven.

‘‘Ze waren zo dankbaar voor alles wat we voor Bodil hadden gedaan”, vertelt Tineke. ‘‘Dat ze op deze manier aan ons dachten, raakte me enorm.”

Pop Bo ter ere van Bodil

Ook in het theater blijft Bodil aanwezig. Tineke kocht een pop die ze Bo noemt, als een liefdevolle verwijzing naar Bodil. ‘‘Zo is ze er toch altijd nog een beetje bij.”

De moeder van Bodil zette zich jarenlang in om geld in te zamelen, onder meer door kerstchocolade en sinterklaaschocolade te verkopen. De schenking van de familie is voor Tineke dan ook meer dan een geldbedrag. Het is een tastbare herinnering aan een meisje dat haar heeft laten zien hoeveel plezier theater kan brengen.

Hobby groeide uit tot werk

Twaalf jaar geleden begon Tineke met Theater Poppekus. De eerste stappen zette ze bij het LeesLokaal in Uitgeest. Wat begon als iets wat ze naast andere bezigheden deed, groeide uit tot haar werk. Inmiddels combineert ze poppenspel met voorleestheater en zoekt ze steeds naar manieren om verhalen voor verschillende kinderen toegankelijk te maken.

Met de nieuwe schenking hoopt ze nog meer kinderen te bereiken die niet gemakkelijk zelf naar een theater kunnen. Zo is ze in gesprek met de BlijfGroep, waar ook kinderen verblijven die bescherming nodig hebben. Ook voor hen zou ze graag een voorstelling verzorgen.

‘‘Het is mooi dat je met zo’n bijdrage juist iets kunt betekenen voor kinderen die anders misschien niet met theater in aanraking komen”, zegt ze. ‘‘Je hoeft niet altijd een groot theatergebouw binnen te stappen om iets bijzonders te beleven. Soms is een lokaal, een verhaal en een paar poppen al genoeg.”

Verhalen en ontmoeting

Ook de komende feestmaand staat in het teken van verhalen en ontmoeting. Tineke verzorgt 5 december voorstellingen en voorleestheater in de bibliotheek in Heemskerk en in het LeesLokaal in Uitgeest. Daarnaast is Theater Poppekus 13 december betrokken bij Kerstdorp Uitgeest op het Regthuysplein.

Voor Tineke draait het uiteindelijk niet alleen om poppen, stemmen of verhalen. Het gaat om de reactie van het kind dat even alles om zich heen vergeet, om een lach, een verbaasde blik of een moment van herkenning.

Want of een kind nu in een rolstoel zit, een visuele beperking heeft of op een andere manier extra ondersteuning nodig heeft: verwondering kent geen beperkingen. En precies daar begint voor Tineke Jonkman de magie van Theater Poppekus.