Op de pijp met... Jan Hoogenraad en Maarten van der Meer

Tekst: Esdor van Elten / Foto: Ton van Zeijl

99 jaar bestaat ie, De ’s-Gravenzander. Van die bijna honderd jaar zijn Jan Hoogenraad (71) en Maarten van der Meer (65) er vijftig jaar bij betrokken geweest. Maar aan alles komt een eind. ”Jammer, maar begrijpelijk. Dat is een reactie die we tientallen keren hebben gehoord.” Maarten is getrouwd met Marry. Samen hebben ze twee kinderen en drie kleinkinderen. Jan is vrijgezel. En beiden wonen ze uiteraard in ’s-Gravenzande.

Met wie zit ik hier?

Jan: Ik ben Jan Hoogenraad. Een echte Breeje Durper uit een gezin van vier. Ik heb nog een zus en twee broers. Mijn vader heeft als bakker gewerkt, maar ging later de tuin in. Mijn moeder vond dat ik een vak moest leren en via een advertentie in De ’s-Gravenzander kwam ik bij Drukkerij Sonneveld terecht als leerling handzetter.

Maarten: Ik ben Maarten van der Meer. Geboren en getogen in ’s-Gravenzande als nakomertje in een gezin met drie kinderen. Een van mijn broers is helaas al overleden.

Dat is droef...

Maarten: Mijn vader was begrafenisondernemer en werkte aan huis, dus er werd geregeld bij ons over de dood gesproken. Maar het is toch anders als je het van dichtbij meemaakt. We waren zeker geen somber gezin, maar het uitvaartvak trok me toen nog niet. Later heb ik ruim 10 jaar parttime bij uitvaartverzorging Van der Meer mogen werken. Na de Prins Willem Alexanderschool en de LEAO kwam ik, via mijn vader, aan mijn eerste baan: leerling handzetter bij Drukkerij Sonneveld.

Jullie hebben elkaar dus bij de drukkerij leren kennen?

Maarten: We zijn vanaf 1973 collega’s. Maar Jan is iets ouder dan ik en hij is ook nog even mijn leider geweest bij de ’s-Gravenzandse S.V.

Voor de jongeren onder ons: wat is dat, handzetten?

Jan: In die tijd, we praten over de jaren ’70, was er nog geen computer of DTP. Kranten werden opgemaakt en gedrukt met loden letters. De platte tekst werd in die tijd al met machines gedaan, maar koppen en advertenties werden handmatig opgemaakt met losse letters. Dus je stond geregeld met je handen in de letterbakken.

Maarten: Eerst om de drukvorm op te maken, maar daarna moest het ook weer uit elkaar gehaald worden en in de juiste lettervakjes terugdoen. Je krijgt er handigheid in, maar ik heb het altijd veel gedoe gevonden om op die manier een stuk tekst op papier te krijgen.

Al dat lood, helemaal gezond lijkt me dat niet…

Jan: Was het ook niet. En de zetmachines werkten met gesmolten lood. Ook niet best. Ze raadden ons altijd aan om veel melk te drinken. Maar wij hebben verder nooit schade ondervonden van het lood.

Maarten: Voor zover we weten. Gelukkig ging het lood er al snel uit. Eind jaren ’70 kwam de offsetdruk op. Dat werkte met film.

Jan: Maar die films werden wel in een donkere kamer handmatig ontwikkeld en de chemicaliën die je daarvoor gebruikte waren ook niet best voor mens en milieu. Het was wel mooi om van lieverlee het beeld van de film tijdens het ontwikkelen onder je handen te zien verschijnen.

Maarten: In de jaren ’90 kwam de DTP, dus de film is ook geschiedenis geworden. De computer heeft het werk anders en gemakkelijker gemaakt. Eerst werkten we met Quark Xpress, tegenwoordig met Indesign. De krant wordt op de computer opgemaakt en als PDF naar de drukkerij gestuurd. Die maakt er drukplaten van waarna de krant wordt gedrukt.

Maarten van der Meer.

De krant zelf is daar ook anders van geworden…

Maarten: Vroeger bestonden kranten uit veel tekst, weinig foto’s. Want foto’s werden gemaakt op een rolletje, daarna ontwikkeld en afgedrukt, dus elke klik kostte geld. En bijna alles in zwart/wit natuurlijk. Vanaf de jaren ’90 kwam de digitale fotografie op. Dat maakte dingen een stuk makkelijker. En door verbeterde druktechnieken konden we ook steeds meer in kleur gaan doen. Maar De ’s-Gravenzander is nog heel lang zwart/wit en met veel tekst gebleven, maar werd al een stukje aantrekkelijker doordat er meer foto’s bij de artikelen kwamen.

Jan: We hebben ook een periode gehad dat we de krant deels in kleur en deels in zwart/wit drukten. Puur vanwege het kostenplaatje uiteraard. Maar tegenwoordig is dat geen probleem meer.

Vertel eens iets over de ’s-Gravenzander?

Jan: De krant is begonnen in 1924 bij Drukkerij Riezebos. Later nam Sonneveld die drukkerij over. Eerst in de Gravenstraat, later in de Pompe van Meerdervoortstraat en nog weer later in een nieuw pand in Zandevelt. Omdat Piet Sonneveld geen opvolger had werd het bedrijf en de krant overgenomen door de Thieme Groep, een grote drukkerijketen. Toen die failliet ging is de boel gesplitst: de drukkerij in ’s-Gravenzande is doorgestart onder de naam Sonneveld GrafiMedia en de krant is zelfstandig doorgegaan. Hier aan de Sand Ambachtstraat.

Maarten: Toen maakten wij hem al, samen met Don Peeters als eigenaar en financieel directeur. Hij bemoeit zich verder niet met de inhoud van de krant, alleen het zakelijke.

Jan: We krijgen veel berichten toegestuurd, maar grote plaatselijke evenementen verslaan we ook zelf. Daarnaast regel ik ook alles met de advertenties.

Maarten: Fotograferen is mijn hobby, dus ik maak ook geregeld foto’s voor de krant. En ik doe de opmaak op de Apple.

De krant is altijd heel lokaal gebleven…

Jan: We focussen echt op ’s-Gravenzande, en plaatsen daarnaast wat ander Westlands nieuws zoals goede doelen als Team Westland, ALS en Avavieren… dat soort zaken. Uitbreiden is nooit echt een optie geweest. Er waren al heel wat kranten in de regio; plaatselijke zoals de onze, de Monsterse Courant, de Lierenaar, De Wateringse… En de regionale: Het Hele Westland en Groot Westland. Dus de concurrentie was groot en het aantal advertenties liep gestaag terug.

Hoe kwam dat?

Jan: Internet heeft daar een grote rol in gespeeld.

Maarten: Voeger had je pagina’s met auto’s en huizen. Dat gaat nu allemaal via Social media.

Jan: en er zijn gewoon meer mogelijkheden om te adverteren. Facebook, Instagram. Bovendien, vroeger waren winkels echt lokaal. Tegenwoordig maken ze vaak deel uit van een groter concern en die adverteren niet in een lokale krant.

Maarten: Wat niet betekent dat de krant niet gelezen wordt: als ie ergens niet goed bezorgd wordt, horen we dat meteen. Mensen willen echt het lokale nieuws weten. En ze vinden het vaak mooi als hun kinderen of bekenden in de krant staan.

Jan Hoogenraad.

Wanneer besloten jullie te stoppen?

Jan: Vorig jaar begonnen we ons al te oriënteren. We zijn op zoek gegaan naar opvolging, maar dat is, vooral vanwege financiële redenen niet gelukt.

Maarten: toen de tweede kandidaat afhaakte hebben we de knoop doorgehakt. Dat was zo’n drie maanden geleden.

Jammer van het eeuwfeest…

Jan: Ja, maar doorgaan is gewoon geen optie. We hadden er vanaf begin dit jaar qua advertentieafspraken en zo al rekening mee gehouden, dus nu is het goede moment. Op 28 juni ligt de laatste ’s-Gravenzander bij de mensen in de bus.

Maarten: We hopen er nog wel een mooie laatste krant van te kunnen maken. Mensen vinden het jammer, maar begrijpelijk. Dat is een reactie die we tientallen keren hebben gehoord.

En waar moeten mensen dan heen met hun nieuws?

Jan: Ik hoop dat ze bij Het Hele Westland terecht kunnen. Een nieuwe krant zal er zo snel niet komen.

En dan het zwarte gat?

Maarten: Dat zal wel meevallen. Ik heb straks meer tijd voor mijn hobby, fietsen en fotograferen. Ik ben ook lid van de lokale fotoclub, dus ik blijf wel bezig.

Jan: Ik ben betrokken bij FC ’s-Gravenzande en actief in de PKN kerk. Ik heb ook nog de nodige werkzaamheden bij een VVE als secretaris/penningmeester. Dus ik ga zeker niet stilzitten. Ik ben ook blij dat ik wat meer tijd heb om te wandelen en te fietsen, dat doe ik nu te weinig naar mijn zin. Ik heb 58 jaar gewerkt en nooit een hekel aan werken gehad. Maar nu ga ik van mijn vrije tijd genieten.

Wil jij ook Op de Pijp of ken je iemand met een mooi verhaal? Mail dan naar redactie.hhw@uitgeverijwestmedia.nl.