Gemeente Westland moet geldzaken beter voorspellen: miljoenen over, maar ook fouten bij aanbesteding

De reactie van het college gaat over drie financiële stukken: de Jaarstukken 2025, de eerste Afwijkingenrapportage 2026 en het Meerjareninvesteringsplan. In die stukken staat hoe de gemeente er financieel voorstaat, welke afwijkingen er zijn en welke investeringen de komende jaren op de planning staan.

De Jaarstukken 2025 sluiten af met een positief resultaat van 26,9 miljoen euro. Dat betekent dat de gemeente veel gunstiger uitkwam dan eerder was verwacht.

Miljoenenvoordeel

Volgens het college komt 13,5 miljoen euro van dat voordeel door extra geld van het Rijk. Gemeenten krijgen geld via de algemene uitkering. Hoeveel dat precies is, wordt in de loop van het jaar aangepast via zogenoemde circulaires. Daardoor wist Westland pas later dat er meer geld binnenkwam.

De rest van het voordeel komt vooral door incidentele meevallers in verschillende onderdelen van de begroting. Het gaat dus niet om structureel geld dat elk jaar opnieuw beschikbaar is.

De auditcommissie vindt dat de gemeente beter moet inschatten waar financiële afwijkingen kunnen ontstaan. Het college zegt dat hier al aan wordt gewerkt. De ramingen van inkomsten van het Rijk en verwachte afwijkingen in de begroting moeten beter worden onderbouwd.

Regels gevolgd

Een ander punt van kritiek gaat over rechtmatigheid. Dat betekent of de gemeente het geld volgens de regels heeft uitgegeven. Het college meldt 9,6 miljoen euro aan niet-acceptabele rechtmatigheidsfouten.

Een groot deel daarvan gaat over Europese aanbestedingsregels. Die regels bepalen hoe overheden opdrachten moeten uitzetten. Volgens de auditcommissie wijkt Westland hierin vaker af dan vergelijkbare gemeenten. Een belangrijke oorzaak is de concessie voor de exploitatie van het Fletcher-hotel.

Het college zegt dat bijna 60 procent van de aanbestedingsafwijkingen te maken heeft met die hotelexploitatie. Volgens het college komt zo’n situatie bij andere gemeenten nauwelijks voor.

Afval en riool

Ook de kosten voor afval en riolering zijn een aandachtspunt. De rioolheffing dekt 88,7 procent van de kosten. De afvalstoffenheffing komt uit op 79,9 procent basisdekking. Dat betekent dat de tarieven die inwoners betalen niet alle kosten dekken.

De auditcommissie wil dat duidelijker wordt wat dit betekent voor de komende jaren. Het college gaat daarom een meerjarenperspectief maken. Daarin moet staan of de huidige manier van betalen houdbaar is en wat dit kan betekenen voor de tarieven.

De accountant adviseert daarnaast om een aparte voorziening te maken voor gepland onderhoud aan het riool. Het college neemt dat advies mee bij het nieuwe beleidsplan Riolering.

Nieuwe keuzes

De auditcommissie keek ook naar de eerste Afwijkingenrapportage 2026. Zo’n rapportage is bedoeld om financiële afwijkingen te melden. De commissie vindt dat hierin ook keuzes staan die niet alleen technisch zijn. Als voorbeelden noemt zij extra personeel en de bijdrage aan het World Horti Center.

Het college erkent dat niet alles strikt onvermijdelijk is. Volgens het college past de term ‘beleidsarm’ beter. Nieuwe beleidskeuzes moeten in principe via de begroting of via aparte voorstellen aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Bij het Meerjareninvesteringsplan vraagt de auditcommissie om meer duidelijkheid per project. Zo wil de commissie dat plaatsnamen worden toegevoegd. Ook moet beter zichtbaar worden wat echte investeringen zijn en wat kosten zijn door bijdragen aan andere partijen. Het college neemt het toevoegen van plaatsnamen over in toekomstige rapportages en jaarstukken.