Joodse slachtoffers herdacht tijdens Holocaust Memorial op begraafplaats Westzanerdijk

De herdenking werd geopend en geleid door Ruben Boas, voorzitter van de Joodse gemeente. Burgemeester Jan Hamming van Zaanstad en burgemeester Marvin Polak van Oostzaan spraken daarna de aanwezigen toe. Bettina Dion kwam aan het woord en rabbijn Shmuel Spiero deed een gebed.

Namen noemen

Bij de opening sprak Ruben Boas de woorden: “Je bent pas echt dood als je naam niet meer genoemd wordt.” Een Joodse uitspraak, zo legde hij uit. Juist daarom was men vandaag samengekomen. Om de namen te blijven noemen en de herinnering levend te houden. Om de beurt lazen de sprekers delen voor uit de lange lijst met namen van Joodse mensen die tijdens de oorlog zijn omgekomen. Dit waren 177 mensen uit de Zaanstreek, jong en oud.

Warm en verbonden

Ook rabbijn Shmuel Spiero kwam aan het woord en deed een gebed ter nagedachtenis aan de slachtoffers van het Nazi Regiem. Hij vertelde over zijn ervaring in kamp Auschwitz en legde uit waar de gebeden over gingen. Hij sprak de jeugd laagdrempelig toe. Ondanks de gure kou voelde de herdenking warm en verbonden.

Confronterend

Kinderen van basisschool De Dijk West droegen zelfgeschreven gedichten voor. Hun woorden waren soms zacht en hoopvol, soms confronterend en hard. Het was duidelijk zichtbaar dat zij op school hadden geleerd over deze donkere geschiedenis en deden hun best om met zorg doordachte gedichten te schrijven.

Struikelstenen

Burgemeester Jan Hamming stond in zijn toespraak onder andere stil bij de struikelstenen in de Zaanstreek. Hij benadrukte hoe deze stenen de harde geschiedenis letterlijk voor onze voeten wierpen en sprak zijn waardering uit voor het zorgvuldige onderhoud ervan. Ook drukte hij de aanwezigen op het hart te denken aan elkaar.

Onderduikverhaal

Een bijzonder verhaal werd verteld door Bettina Dion, de huidige bewoonster van een huis aan de Prinsengracht in Zaandam. Zij vertelde over het Joodse meisje Marion Swaab, dat tijdens de oorlog in haar huis ondergedoken zat. In 1942 verwachtte een Joods echtpaar een kind en vroeg het gezin Pel, dat actief was in het verzet, om hun baby op te nemen. Zo kwam Marion bij hen terecht.

Toen Marion twee jaar oud was, werd zij opgeroepen door de Duitse Sicherheitsdienst. Mevrouw Pel weigerde haar te sturen en ging zelf. Marion werd naar een ander onderduikadres gebracht, maar mevrouw Pel werd opgepakt en keerde nooit meer terug. Na de oorlog bleek dat Marion en haar ouders het hadden overleefd. Bettina benadrukte dat Marion dankzij de moed van de familie Pel niet op de lijst van overleden slachtoffers kwam.

Dorpsgenoten

Burgemeester Marvin Polak, van Oostzaan vertelde dat hij al jarenlang verhalen vertelde over Joodse slachtoffers. Vandaag besloot hij in het bijzonder aandacht te geven aan twee verhalen van voormalige Joodse dorpsgenoten. Ook de namen van alle andere Joodse slachtoffers uit Oostzaan werden opgenoemd. Er werd vervolgens twee minuten stilte gehouden om de mensen te herdenken. Na afloop werden bloemenkransen bij het monument gelegd en kreeg iedereen de ruimte om daar langs te lopen.