De motor achter de kunst in Krommeniedijk: ‘Evelyn houdt de kerk én de kunst levend’

Wie de kerk van Krommeniedijk binnenloopt, ziet het meteen: aan de muren hangt van alles. Felle portretten, verstilde boerderijen in aardetinten, een nieuwsgierige struisvogel die je recht aankijkt vanaf een lang, smal doek en mysterieuze paddenstoelen tegen een donkere achtergrond. De expositie verraadt één ding: hier hangt geen kunstenaar die zich laat vangen in één stijl.

Maar waar is de maker? “Ze is er vandaag niet, ze is op vakantie,” klinkt het lachend. De uitleg komt van Evelyn Hagedoorn (69), die niet alleen zelf schildert, maar ook degene is die ervoor zorgt dat iedere twee maanden een nieuwe kunstenaar de historische kerk mag vullen met zijn of haar werk.

Kunst met een beetje kerkgedrag

Evelyn is de stille kracht achter de exposities. Beroepskunstenaars én amateurs zijn welkom, maar er zijn wel een paar spelregels.

“De doeken kunnen niet te groot zijn en het moet tweedimensionaal werk zijn. Door de kerkbanken is de beschikbare muurruimte beperkt. En ik let erop dat de exposities afwisselend zijn. Het moet niet steeds hetzelfde soort kunst zijn.”

Ook de locatie speelt een rol. “Het blijft een kerk. De kunst moet erbij passen. Het is niet de bedoeling dat er heel duister werk hangt.”

Als er een huwelijk of rouwdienst plaatsvindt wordt een expositie soms tijdelijk van de muur gehaald op verzoek van het bruidspaar of nabestaanden. Maar sommigen vinden het juist mooi om te laten hangen, kunst geeft vaak juist sfeer en troost.”

Waarom vroegen ze míj?

Dat Evelyn ooit voor het kerkbestuur gevraagd zou worden, had ze zelf nooit bedacht. “Ik ben helemaal niet kerkelijk,” vertelt ze lachend. “Dus toen ze me dertien jaar geleden vroegen om in het bestuur te komen, dacht ik: waarom ik?”

Het antwoord bleek simpel. Het bestuur zocht iemand uit Krommeniedijk én iemand die van aanpakken weet.

En dat laatste blijkt wel. Evelyn organiseert concerten, coördineert exposities en bedenkt samen met de andere bestuursleden nieuwe activiteiten die niet alleen bezoekers trekken, maar ook geld opleveren voor het onderhoud van de eeuwenoude kerk. Samen met vrijwilligers helpt Evelyn bij het koffie schenken tijdens en bij de concerten, die worden georganiseerd door Hannie Betjes.

“De concerten zitten de laatste tijd vaak helemaal vol. Van jazz tot klassieke muziek en alles daartussenin. Die inkomsten hebben we ook nodig om de kerk te onderhouden.”

Kunstroute

Regelen lijkt Evelyn moeiteloos af te gaan. Veertig jaar werkte ze bij woningcorporatie Parteon en daarnaast zette ze zich al jarenlang vrijwillig in voor haar dorp.

Dertig jaar geleden stond ze aan de wieg van de Kunstroute Krommeniedijk. Wat begon als een initiatief van het feestcomité groeide uit tot een geliefde traditie.

Op zondag 30 augustus wordt zelfs de 30e editie gehouden. Extra bijzonder, want molen De Woudaap bestaat dit jaar 375 jaar. Daarom draait de kunstroute letterlijk om het thema ‘Draaien’.

Bezoekers kunnen werk verwachten waarin hout, klei, metaal, wol, glas, was, ringen, wielen en zelfs Zaanse spinnen op verrassende manieren zijn verwerkt.

Slimmer dan een pinautomaat

Bestuurslid zijn betekende ook dat Evelyn zich steeds meer ging verdiepen in de geschiedenis van de kerk.

“Eigenlijk wist ik daar vroeger helemaal niet zoveel van. Pas toen ik in het bestuur kwam, ontdekte ik hoe rijk die historie is.”

En die geschiedenis zit vol verrassingen. Zo staat er een eeuwenoude tafel met een ingenieus betaalsysteem, afkomstig uit de scheepsvaart. Niet de lade ging open, maar het tafelblad schoof naar achteren. Zo konden de matrozen die op hun loon wachtten letterlijk niet bij het geld komen.

Ook de voordeur blijkt een relatief nieuwe toevoeging. Oorspronkelijk had de kerk helemaal geen ingang aan de voorkant.

Aan de muur hangt bovendien een bijzonder borduurwerk uit 1755, gemaakt door de vrouw van de eerste predikant. En de afbeeldingen op de glas-in-loodramen? Die verschenen pas in 1942.

“Eigenlijk zou op scholen veel meer aandacht mogen zijn voor de plaatselijke geschiedenis. Er valt hier zoveel te ontdekken.”

Kussens

Wie plaatsneemt op een kerkbank merkt nóg iets op: kleurrijke kussentjes.

Meer dan twintig vrijwilligers maakten ze met zelfbedachte patronen. Niet alleen mooi, maar ook comfortabel op de houten banken.

Toch leverde dat aanvankelijk wat opgetrokken wenkbrauwen op. “De overige bestuursleden van de kerk vroegen zich af of al die vrolijke kleuren wel pasten bij een kerk. En wat moest er gebeuren tijdens een rouwdienst?”

De oplossing bleek even eenvoudig als slim. Alle kussens kregen een donkere achterkant. “Bij een rouwdienst draaien we ze gewoon om.”

Zelf maakte Evelyn ook verschillende exemplaren, voorzien van afbeeldingen van de karakteristieke huisjes uit de omgeving.

Dingen organiseren

Schilderen is overigens niet haar enige hobby. Ze werkt ook graag met textiel en is sinds vier jaar lid van De Zaanse Kaper, een groep die historische kleding zo authentiek mogelijk met de hand maakt. Daarmee zijn de leden regelmatig te zien tijdens evenementen, zoals de Folkloredag op de Zaanse Schans.

Thuis is het inmiddels ook gezellig druk. Na het overlijden van haar man, vierënhalf jaar geleden, werd haar huis eigenlijk te groot. Inmiddels woont één van haar zeven kleinkinderen in een deel van de woning en haar dochter woont naast haar.

Stilzitten? Dat lijkt niet in Evelyns woordenboek voor te komen. “Creatief bezig zijn en dingen organiseren, dat vind ik gewoon het leukste om te doen.”

En dankzij die tomeloze energie blijft de kerk van Krommeniedijk niet alleen een monument uit het verleden, maar ook een bruisende ontmoetingsplek waar kunst, muziek en geschiedenis elkaar blijven vinden. Meer weten over de kerk: www.kerkvankrommeniedijk.nl

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Zaanstad. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.