Stadsdichter Lonneke van Heugten: ‘In Alkmaar komt de wereld samen’

Lonneke werd geboren in Nijmegen en verhuisde in haar jeugd onder meer naar Bergen, Schoorl en het Belgische Turnhout. Ze studeerde in Maastricht en woont sinds 2007 in Alkmaar, eerst in Overdie en later in de Spoorbuurt. “Even de brug over en je zit zo in de stad;  een heerlijke plek om te wonen”, zegt de Stadsdichter van Alkmaar, die in november hoorde dat haar termijn als dichter van de stad met drie jaar werd verlengd. “Het is een eretitel waar ik overigens eerder naar ‘solliciteerde’. Toen werd ik het helaas niet... dat het later wél lukte is geweldig en geeft mij de kans om poëzie te promoten.” Die liefde voor poëzie zat er bij Lonneke al van jongs af aan in. Vlak voordat ik ging slapen, jatte ik boeken van Roald Dahl en Stephen King uit het nachtkastje van mijn moeder. Dat werd soms zó spannend dat ik niet meer durfde te slapen. Dom hè? Toch kon ik het simpelweg niet laten.”

Pittige thema’s

Als stadsdichter schrijft ze onder meer gedichten voor bijzondere momenten in de stad, zoals Alkmaars Ontzet of de onthulling van het Namenmonument bij het station, ter nagedachtenis aan de 173 Joodse Alkmaarders die vermoord werden in de Tweede Wereldoorlog. “Dat zijn pittige thema’s waar ik woorden bij zoek. Ik denk erover na, verdiep me erin en ga op onderzoek. Het Regionaal Archief gebruik ik bijvoorbeeld regelmatig om naar foto’s te kijken. Dan kan er soms een beeld zijn dat blijft hangen en een gevoel oproept. Daar zoek ik dan woorden bij. Dat wil ik nooit beperken tot alleen Alkmaar, maar probeer het altijd universeler te maken. In de stad wonen mensen uit alle windstreken en landen. Voor mij komt de wereld samen in Alkmaar en ik probeer mijn woorden lading te geven waar iedereen op zijn manier iets mee kan. Het zit ‘m nooit in de exacte woorden, die schieten altijd tekort. Het gaat ook om ritme, klank en intonatie. Ik wil met poëzie vooral inspireren. Ik werk de hele dag door. Ineens kan iets binnenkomen waar ik iets mee kan of moet. Een woord of gevoel schrijf ik dan op, zonder te weten wat ik er precies mee wil. Later komen alle flarden samen en kan het ineens heel snel leiden tot iets moois.” 

Sociaal begaan

Lonneke vindt Alkmaar een prachtige stad waar steeds meer ruimte is voor cultuur. “Ik krijg soms wel eens het gevoel dat Alkmaarders denken in een klein stadje te leven, maar ik krijg áltijd positieve reacties als ik tegen niet-Alkmaarders zeg dat ik in de kaasstad woon. Zelfs in het buitenland kennen ze Alkmaar, door AZ en de wereldberoemde kaasmarkt. Maar Alkmaar is véél meer dan alleen kaas en AZ. De mensen die er wonen maken het verschil. Ik ben trots op de mensen in de stad die hun leefomgeving mooier maken. Dat merk ik ook in de Spoorbuurt, waar mensen elkaar echt willen helpen. Prachtig vind ik dat. Waar ik ook blij van wordt, is dat er steeds meer ruimte voor cultuur in de stad komt. Kijk bijvoorbeeld naar een organisatie als Cultuurkartel die zich specifiek op jongeren richt.” 

Poëzie kan volgens Lonneke ook heel praktisch ingezet worden. Zo werkte ze met Alkmaar Marketing aan een project om de ramen van lege winkelpanden in de Laat te bestickeren. “Dat vond ik heel leuk om te doen. Op de stickers staan teksten van mij, zoals Laat je stadse dromen uitkomen. De verschillende teksten op diverse winkelpanden vormen samen weer een gedicht. Het zijn tijdelijke projecten waar ik blij van word. Ik wil ook nog graag iets met nieuwbouwprojecten doen; zoals die grote, kale hekken rondom een project voorzien van poëzie. Dat tijdelijke spreekt mij wel aan, al wil ik ook graag aan iets blijvends werken. Zo wil ik volgend jaar een bundel met mijn stadsgedichten publiceren. Ik zie dan een soort magazine voor me, met afbeeldingen - gemaakt door kunstenaars - die bij de gedichten horen. Een andere wens is om een aantal gedichten te publiceren op een permante plek in de stad. Die woorden moeten dan wel een relatie met het gebied hebben. Wat me daarnaast ook geweldig lijkt is een plek waar steeds wisselende gedichten op verschijnen. Joris Brussel - voormalige Stadsdichter Alkmaar - liet als stunt Welkom in Alkmaar op een reusachtig letterbord zetten bij station Amersfoort. Duizenden treinreizigers zagen één maand lang die koeienletters als ze het station binnenreden. Dat vond ik geweldig. Net als de tekst De omgeving van de mens is de medemens van Jules Deelder, die op de zijkant van een Rotterdamse flat prijkt. Er zijn nog zóveel dingen mogelijk. Ik ben 43 jaar, maar voel me soms nog een jonkie in alle mogelijkheden die er zijn. Ik heb altijd gedacht een échte baan te moeten hebben en dat poëzie hobby moest zijn. Nu heb ik er als freelancer echt mijn beroep van kunnen maken, al werk ik in allerlei kunstvormen in diverse samenwerkingsverbanden. Dat is prachtig werk, want cultuur in Alkmaar groeit en daar draag ik graag een steentje aan bij.”

Poetry Jam viert het lijf

Een van de projecten waar Lonneke aan werkt is Poetry Jam dat vrijdag 31 januari om 19:00 uur in Podium Victorie plaatsvindt. Het wordt een avond vol spoken word, livemuziek en kunst. Ruim veertien artiesten uit onder meer Alkmaar laten in het thema ‘lijfelijkheid’ de kracht van poëzie horen en zien met voordrachten, kleinkunst, film en live muziek. Er zijn optredens van onder anderen de Helderse stadsdichter Yanaika Zomer en de nederrock band Allus uit Groet. De band Chipus brengt intieme gedichtjes en rake rapteksten en de liedjes van de Woordenschatjes draaien om ongemak en hilariteit. Ook is er live kunst van Iris de Vries en portrettekenaar en graphic novelist Maurice Hof. Schrijfster en illustrator Inge Bak is met haar werk te ontmoeten aan de Schrijverstafel. De Alkmaarse Stadsdichter Lonneke van Heugten draagt een vers stadsgedicht voor. De presentatie van de avond is in handen van Maya Link. 

Kaarten zijn te verkrijgen via www.podiumvictorie.nl.