Na de klap: op pad om te helpen en te luisteren

door: Shirley Brandeis

“Het is alweer heel wat jaren geleden. Maar als dit in mijn buurt gebeurt, schiet ik automatisch in de rampenplanmodus. Zoals ik die als bestuurder van Osdorp vroeger in me had. Dat is wat jaren geleden, maar ik wil gewoon helpen. Zeker hier, waar ik vrijwilligerswerk doe in de bewonersruimte Klaaronder, waar ik betrokken ben bij activiteiten, en waardoor ik dus gewoon heel veel mensen ken.”

“Ik ben naar het Stadsloket gegaan, daarna naar de bussen, waar de bewoners van Remijden inmiddels waren opgevangen. Mensen zaten er verdwaasd. Verfomfaaid, niet in hun beste kloffie, want ze waren zo uit bed getrokken. Sommigen zonder hun telefoon, de meesten zonder medicatie of schone kleren. Ik heb geluisterd, geknuffeld en heb goede bekenden mijn portemonnee gegeven om het hoognodige aan te schaffen voor wie wat nodig had. Daarna ben ik voor enkele bewoners hun huisarts en apotheek gaan bellen. Bij een doktersassistente kreeg ik te horen dat de huisarts niet kon reageren voor de late middag. Nee, ook niet in zijn pauze. Dat er een noodsituatie was, drong niet door. Maar alle anderen waren heel welwillend en meelevend.”

“Ik ben blij dat ik deze ochtend niet dacht: moet ik daar wel zijn nu? Mensen willen een bekende zien, of gewoon iemand die luistert. En natuurlijk was ik niet de enige. Een dagelijks bestuurder van het stadsdeel was er. De burgemeester kwam ook snel naar de plek des onheils, en later naar het hotel. Mensen voelen zich daarmee gekend. Hun leed wordt gevoeld. Na een uur ben ik zelf bij Klaaronder gaan bijkomen. Even uithuilen ook. We wisten nog niets over de oorzaak, maar wat je zag was naar. Ontredderde bewoners, veelal ouderen. Ik wist niet eens of ik nu boos of verdrietig moest zijn. Beide misschien, omdat dit scenario voor een flat vol ouderen niet is voorbereid. Organisaties en bedrijven hebben jaarlijks een ontruimingsoefening. Waarom seniorenflats niet? Waarom geven we voordat zoiets gebeurt niet aan wat mensen voor een snelle ontruiming klaar moeten hebben liggen. Zorg dat er een nummer is dat ze kunnen bellen, dat er een locatie is waarvan iedereen weet: daar moet je naartoe. Zo kwam er overdag bij buurthuis ‘t Blommetje een Syrisch gezin met de vraag waar ze naartoe moest. Een medewerker belde daarop 14020, het gemeentelijke nummer, maar dat was niet bereikbaar. De gebiedsmakelaar wist ook niet meteen wat te doen. Uiteindelijk komt er via de dagelijks bestuurder dan wel informatie.”

“En ach, die ouderen waren zo stoer. Anderhalf uur buiten in de regen in pyjama. Toen in de bus naar het Stadsloket. Daar stonden paaltjes, dus moesten ze midden in de nacht vanaf de Meervaart nog een stuk lopen. Daarna in de vroege ochtend naar een hotel. Dat was wel fijn voor ze. Lekker op een eigen slaapkamer tussen schone lakens bijkomen van een rare nacht. Ik ben daar langsgegaan met medicijnen en zag veel rust terugkeren in hun ogen. Ze waren heel erg te spreken over de hulpverlening van iedereen die nacht en dag. We hebben fijn gepraat met elkaar. Achteraf dacht ik: best gek om bij iemand aan bed te zitten die je amper kent. Maar op zo’n moment voelt dat normaal en wil iedereen elkaar alleen maar helpen. Nu iedereen weer thuis is en de oorzaak duidelijk is, merk je dat de mensen afgestompt zijn geraakt. Ze vermoedden dat daar iets gebeurde dat niet klopte. Maar melden doen ze niet. Uit angst voor repercussies misschien of omdat ze denken dat het toch geen zin heeft? Er is een Wijkpraktijkteam in de buurt, bedoeld om laagdrempelig te werken. Maar ik hoorde van buurtbewoners dat het bijna nooit zichtbaar open is. Ik zeg altijd: meldt de dingen die volgens jou niet kloppen. Maar waar moet je dan naartoe met je verhaal, als je dat al zou durven? De explosie van die nacht is zeker een ramp, maar wel een waar we enorm van kunnen leren.”