Sixhavenpark onder druk: waar blijft het openbare groen?

Samen gaat het om ongeveer 3.200 vierkante meter parkruimte waarvan de openbare toegankelijkheid of groene inrichting onder druk staat, terwijl het toch al om een klein buurtpark gaat waar ook gebruikers van toekomstige maritiem hotel en congrescentrum gebruik van gaan maken. Ondertussen roepen gemeentelijke documenten die na een lange Woo-procedure zijn vrijgegeven nieuwe vragen op over participatie, ontbrekende Woo-stukken, besluitvorming en financiële afspraken.

Moeizame ontwikkeling

Nieuwsblad Amsterdam Noord berichtte de afgelopen jaren al meerdere keren over de moeizame ontwikkeling van het Sixhavenpark. Wat in 2019 begon als het tijdelijke Buurthaven, met laagdrempelige initiatieven voor en door de buurt, kreeg in februari 2025 de status van blijvend openbaar groen, zo bleek uit de Woo-stukken.

Bewoners hoopten dat daarmee eindelijk duidelijkheid zou ontstaan over een definitief park voor de hele buurt. Maar inmiddels dreigt het park tot minstens eind 2028 minder groen en minder vrij toegankelijk te zijn dan eerder werd voorgespiegeld.

Van Soeptuin naar particuliere moestuinschool

Een van de grootste nieuwe zorgen is de vergunningaanvraag voor een moestuinschool. Het gaat om ongeveer 1.200 vierkante meter omheinde openbare gemeentegrond, waarvoor mogelijk een langdurige vergunning wordt verleend.

De oorspronkelijke Soeptuin was bedoeld als laagdrempelig buurtinitiatief, waar bewoners samen konden tuinieren en elkaar ontmoeten. Inmiddels is deze veranderd in een particuliere moestuinschool met betaalde opleidingen. Volgens de beschikbare informatie kost een opleiding ongeveer 1.375 euro.

“Opvallend is dat de gemeente in een terugblik uit november 2022 zelf beschrijft dat de overgang van Soeptuin naar Moestuinschool vrijwel geruisloos is verlopen”, vertelt Jean Pierre Claes die zich als Noorderling, samen met andere bewoners, al jaren bezighoudt met de zaak. Bewoners wijzen erop dat de buurt niet alleen niet is geïnformeerd over het beëindigen van de oorspronkelijke Soeptuin, maar ook niet de gelegenheid kreeg om mee te denken over een nieuwe invulling van die plek.

Moestuinschool

Bovendien werd juist het terrein van de moestuinschool buiten het participatiegebied voor het ontwerp van het Sixhavenpark gehouden. Zelfs bewoners die bij het parkontwerp betrokken waren, konden daardoor niet meebeslissen over de toekomst van dit gedeelte van het openbare park.

“Er is jarenlang gesproken over een park voor de buurt, maar juist over een van de grootste stukken openbare grond mochten we niet meebeslissen.”

Tekst loopt onder de foto door.

Om inzicht te krijgen in alle besluitvorming dienden betrokken bewoners samen met Kirsten Zimmerman van de Piratenpartij een breed verzoek in op grond van de Wet open overheid (Woo). Pas na ongeveer een jaar kwamen documenten beschikbaar die volgens bewoners veel nieuwe vragen oproepen.

Oorspronkelijke Soeptuin

Zo blijkt uit de Woo-stukken dat voor de oorspronkelijke Soeptuin ongeveer 848 vierkante meter was voorzien, terwijl de latere huurovereenkomst voor de Moestuinschool uitgaat van ongeveer 1.202 vierkante meter. Bewoners willen onder andere weten hoe deze uitbreiding van circa 350 vierkante meter tot stand is gekomen en wie daarover heeft besloten.

Ook de manier waarop de gemeente met de oorspronkelijke uitgangspunten van Buurthaven is omgegaan, roept vragen op. Die uitgangspunten waren juist gericht op laagdrempelige activiteiten, ontmoeting en betrokkenheid van de omliggende buurten.

Naar aanleiding van de ontdekking in de Woo-stukken dat het park sinds februari 2025 de status van blijvend openbaar groen had gekregen, spraken bewoners zich tijdens een drukbezochte inspraakbijeenkomst bij het stadsdeel uit voor een volledig openbaar park. Tevens benadrukten de bewoners dat het eerder gemaakte parkontwerp gebaseerd was op tijdelijkheid. Zij verzochten om aanpassingen nu het park de status van blijvend openbaar groen had gekregen. Het Dagelijks Bestuur stelde daar volgens hen later tegenover dat de bewoners hierover verdeeld zouden zijn.

Ook financiële vragen blijven liggen

Los van de discussie over participatie roepen de Woo-documenten vragen op over de financiële afspraken en geldstromen rond Buurthaven en de Moestuinschool. Volgens de huurovereenkomst uit 2023 betaalt de Moestuinschool ongeveer 1,40 euro per jaar per vierkante meter. Dat is een fractie van wat gebruikelijk is voor initiatieven die door de gemeente als semicommercieel worden beoordeeld.

“Het gaat om openbare grond en publieke middelen. Dan moet voor iedereen duidelijk zijn welke afspraken zijn gemaakt, hoeveel geld ermee gemoeid is en wat de buurt daarvoor terugkrijgt”, aldus de SP.

Omdat veel vragen van buurtbewoners en vragen over de besluitvorming onbeantwoord bleven, heeft Jos Modeste-Boonekamp van de SP zich in het dossier verdiept. De kwestie gaat volgens hen inmiddels niet meer alleen over een moestuinschool, maar ook over de manier waarop de gemeente omgaat met openbare grond, bewonersparticipatie en verantwoording over eerdere besluiten.

Kritische bewoners voelen zich niet gehoord

De onvrede gaat inmiddels verder dan de inrichting van het park. Bewoners zeggen dat zij door de jaren heen talloze e-mails, vragen en inspraakreacties hebben ingediend, maar dat hun inhoudelijke zorgen onvoldoende zijn beantwoord.

Volgens hen werden kritische vragen geregeld afgedaan als misverstanden of verkeerde interpretaties van gemeentelijke informatie. In plaats van de achterliggende besluiten inzichtelijk te maken, verschoof de discussie volgens de betrokkenen soms naar de toon, de vasthoudendheid en de hoeveelheid vragen van bewoners. “Wij vragen om openheid over besluiten die onze leefomgeving raken. Dan verwachten we inhoudelijke antwoorden, niet dat de aandacht verschuift naar de mensen die de vragen stellen.” Juist die ervaringen hebben het vertrouwen in de gemeentelijke aanpak volgens de bewoners ernstig aangetast.

Asfaltweg blijft ondanks toezegging liggen

Volgens bewoners zegde het Dagelijks Bestuur op 2 april dit jaar toe de resterende asfaltweg te verwijderen. Toch blijft ongeveer 350 vierkante meter asfalt liggen en wordt de weg opnieuw gebruikt. Bewoners vragen waarom deze ruimte niet alsnog groen wordt.

Voor het groot onderhoud aan de IJ-tunnel is daarnaast 1.650 vierkante meter park voorzien als tijdelijk werkterrein. De tunnelwerkzaamheden staan gepland van juli 2027 tot november 2028, maar volgens een gemeentelijke e-mail van 12 oktober 2026 kan de eerste bouwkeet al begin februari 2027 worden geplaatst. Wanneer het terrein na afloop weer volledig toegankelijk is, blijft onduidelijk.

Met circa 1.200 vierkante meter voor de Moestuinschool, 1.650 vierkante meter voor het werkterrein en 350 vierkante meter asfalt staat in totaal ongeveer 3.200 vierkante parkruimte onder druk. Het gaat om verschillende vormen van gebruik en verschillende termijnen. Bewoners vinden dat moeilijk te verenigen met de belofte van een groen en openbaar park voor de hele buurt.

Bewoners presenteren zelf een alternatief

De bewoners willen niet alleen kritiek leveren. Ze hebben inmiddels een concreet plan uitgewerkt: Openbare Buurttuin Sixhavenpark. Het voorstel gaat uit van een vrij toegankelijke buurttuin van ongeveer 850 vierkante meter, met bloemen, kruiden, gezamenlijke groentebedden, biodiversiteit en ruimte voor kinderen.

De overige 350 vierkante meter van het huidige moestuinschoolterrein wordt weer toegevoegd aan het openbare park. Daarmee ontstaat ook een groene wandelverbinding richting het water.

Het plan maakt zoveel mogelijk gebruik van bestaande voorzieningen, zoals het buurttuinschuurtje, de wateraansluiting en de aanwezige tuingrond. Vrijwilligers kunnen het onderhoud verzorgen, zonder dure cursussen, verplichte lidmaatschappen of een omvangrijke organisatie. De Gallische Tafel als ontmoetingsplek en Hondenspeeltuin Willem I zijn behouden.

‘Ons park is van iedereen!’

Onder het motto ‘Ons park is van iedereen’ zijn bewoners een handtekeningenactie gestart. Ook hebben zij een uitgebreide reactie op de vergunningaanvraag opgesteld, waarin zij de gemeente vragen de oorspronkelijke afspraken rond Buurthaven, de participatie, het grondgebruik en de financiële ondersteuning zorgvuldig te onderzoeken.

Hun centrale vraag is waarom een particuliere opleiding langdurig voorrang zou krijgen op openbare parkgrond, terwijl bewoners niet dezelfde kans hebben gekregen om daar een vrij toegankelijke tuin te realiseren.

‘Buikpijndossier’

“Wij zijn niet tegen moestuinonderwijs en ook niet tegen noodzakelijk onderhoud aan de IJ-tunnel. Maar al deze ontwikkelingen samen mogen er niet toe leiden dat de buurt opnieuw jarenlang moet wachten op een echt openbaar park.”

Juist nu grote delen van het Sixhavenpark tijdelijk of langdurig niet beschikbaar dreigen te zijn, vinden veel buurtbewoners het belangrijker dan ooit dat de resterende openbare ruimte daadwerkelijk ten goede komt aan de hele buurt en aan iedereen.

Tijdens de huidige werkzaamheden die er plaatsvinden blijken steeds meer toezeggingen en afspraken niet te worden nagekomen. Over dit ‘buikpijndossier’ zoals het dagelijks bestuur het jaren geleden al noemde, is voorlopig nog niet gesloten.