Maudi en Daan uit Heemskerk trainen jongeren met 112ActieLab: ‘Je hoeft niet de held te zijn’

Door Serena van Heuven

“We zien het vaak terug op het nieuws”, vertelt Daan. “Bij incidenten weten mensen niet wat ze moeten doen. Je ziet omstanders filmen, geen afstand houden of geen rekening houden met hulpverleners. Dat zien we niet alleen bij volwassenen, maar ook bij jongeren.”

Ook in hun dagelijkse werk bij Brandweer Heemskerk worden ze hiermee geconfronteerd. Zo maakte een recente inzet veel indruk. “We moesten tijdens onze dienst iemand afhijsen en de hele buurt stond eromheen”, vertelt Maudi. “Het was midden in de nacht, maar toch stonden er overal mensen te kijken.” Daan herinnert zich het moment nog goed. “Het was een heftig tafereel. Kinderen werden wakker gemaakt om te kijken. Dan denk je echt: dit wil je niemand laten zien.”

Wegwezen

Ook beelden van de grote brand rond de jaarwisseling in een Zwitsers skioord lieten hen niet los. Op sociale media zagen ze hoe mensen bleven filmen terwijl de situatie steeds gevaarlijker werd. “Je zag mensen filmen terwijl het plafond letterlijk aan het afbrokkelen was”, zegt Daan. “Dan zou je maar één ding moeten denken: wegwezen!” Maudi vult aan: “Er lagen veel mensen op de grond die hulp nodig hadden, maar je zag ook dat omstanders vaak niet wisten wat ze konden doen.” Die ervaringen vormen de basis van 112ActieLab. Jongeren leren er op een praktische manier wat ze kunnen doen in noodsituaties, maar vooral ook hoe belangrijk het is om naar elkaar om te kijken.

De keuze om zich op jongeren te richten is bewust gemaakt. “Daar zit de grootste winst", zegt Daan. “Jongeren zijn nog kneedbaar. En we maken ons zorgen over hun weerbaarheid. Dat gaat niet alleen over ongelukken, maar ook over dingen als belangst. Veel jongeren durven geen 112 te bellen.”

Tijdens een training leren leerlingen onder andere wat er gebeurt wanneer zij de meldkamer bellen. “We oefenen samen het gesprek", vertelt Maudi. “Wie heb je nodig? Politie, brandweer of ambulance? Waar ben je? Vaak doen we dat in scenariovorm. Een leerling zit dan in de meldkamer, een ander speelt het slachtoffer en de rest ontfermt zich over diegene."

De lessen zijn bewust kort en praktijkgericht, aangepast aan het niveau en de spanningsboog van leerlingen.

Tekst gaat door onder de foto.

Reptielenbrein

Een belangrijk onderdeel van de trainingen is leren omgaan met stress. Daarbij maakt Daan gebruik van zijn achtergrond in de psychologische zorg. “Bij stress schieten veel mensen in hun reptielenbrein. Dan kom je in een fight, flight, freeze modus terecht. Daarom bouwen wij de spanning stap voor stap op." Dat gebeurt zorgvuldig. “Het moet altijd een veilige situatie blijven. Als leerlingen te veel spanning ervaren, sluiten ze zich juist af. Dan bereik je het tegenovergestelde van wat je wilt”, vult Maudi aan.

In het speciaal onderwijs beginnen ze daarom met eenvoudige situaties, zoals iemand die oververhit raakt. “Wat doe je dan? Water geven, naar de schaduw brengen en koelen met natte doeken. Van daaruit bouwen we het rustig verder op", zegt Maudi. “En we coachen ze erdoorheen", vult Daan aan. “We zorgen ervoor dat het een positieve ervaring wordt."

Spannend

Een van de populairste oefeningen simuleert een vlucht uit een met rook gevuld gebouw. “Natuurlijk gebruiken we geen echte rook", zegt Maudi. “Daar hebben we speciale brillen voor."

Leerlingen moeten in tweetallen een ruimte verlaten. Eén leerling kan niets zien, terwijl de ander alleen met gesproken aanwijzingen de weg naar buiten mag wijzen. “Ze mogen elkaar niet aanraken", legt Maudi uit. “Vooral als leerlingen elkaar niet goed kennen, vinden ze dat spannend." Juist daarom is de voldoening groot wanneer het lukt. ”Ze zijn dan ontzettend trots op zichzelf", zegt ze.

Daarnaast oefenen leerlingen met EHBO, het bellen van 112 en brandscenario’s. “We hebben bijvoorbeeld een blusparcours", vertelt Daan. “Daar leren ze wat je waarmee kunt blussen en hoe je onder tijdsdruk samenwerkt."

In de oefeningen komen bewust situaties voorbij die dicht bij de leefwereld van jongeren staan. Wat je moet doen bij een brandende fatbike-accu bijvoorbeeld. “Dan is het antwoord eigenlijk heel simpel: wegwezen", zegt Maudi. “Zo’n accu is heel giftig, de brand ontwikkelt zich snel en is niet zomaar te blussen.”

Na de afzonderlijke onderdelen volgt vaak een grote eindoefening waarin alles samenkomt: EHBO, brand, vluchten en het bellen van 112.

Verschil maken

Dat de trainingen effect hebben, zagen Maudi en Daan onder meer bij Heliomare, waar zij een reeks lessen verzorgden. “Sommige leerlingen zeiden in het begin: je hebt toch niks aan mij”, vertelt Maudi. “Maar dat beeld verandert al snel.” Trots vertellen ze hoe kort na de lessen een leerling een klasgenoot hielp die op het schoolplein een epileptische aanval kreeg.

Volgens Daan hoeft helpen bovendien niet altijd groots te zijn. “Je hoeft niet de held te zijn die begint met reanimeren. Je kunt ook de ambulance opvangen op de hoek van de straat, zodat hulpverleners direct weten waar ze moeten zijn." En perfect hoeft het volgens hen niet te zijn. “Als iemand een reddingsdeken net niet helemaal goed gebruikt, worden wij daar echt niet boos over", zegt Daan. “Maar we leggen wel graag uit hoe het de volgende keer nog beter kan."

Team

Tijdens het gesprek wordt ook duidelijk waarom 112ActieLab zo goed werkt. De twee vullen elkaar voortdurend aan en hebben vaak maar een blik nodig om elkaar te begrijpen. “We hebben zelf ook veel geleerd tijdens het geven van de trainingen", zegt Maudi. “Soms bedenk je een training waarvan je denkt dat die perfect gaat werken, maar blijkt dat bij een groep toch anders uit te pakken. Dan kijken we elkaar even aan en gooien we alles om."

Daan lacht. “We zijn echt een team. We werken nog maar twee jaar samen bij de brandweer, maar het voelde vanaf het begin goed. Als we samen op de auto zitten, weten we: deze dag komt goed. En waarschijnlijk wordt het ook nog gezellig.” En die samenwerking is precies wat zij ook jongeren proberen mee te geven. Niet iedereen hoeft de held van het verhaal te zijn. Maar iedereen kan iets betekenen.

Training volgen

Wil je jouw leerlingen meer zelfvertrouwen, verantwoordelijkheid en praktische vaardigheden meegeven? Neem dan eens een kijkje op www.112actielab.nl of neem contact op via info@112actielab.nl, of bel met Maudi op 06-33131630 of met Daan op 06-31763308.

Dit bericht is ook gedeeld via ons Rodi WhatsApp-kanaal van Heemskerk. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het kanaal (anoniem) via deze link.