PWN waarschuwt Noord-Holland na grote natuurbrand: ‘Blijf vooral het duin bezoeken, jullie zijn onze extra ogen en oren’

Door Rosemarijn Beneker

Hoewel een natuurbrand geen nieuw fenomeen is, is ook PWN geschrokken van de ernstige brand bij ’t Harde. Sven: “We zien dat het een serieuze uitdaging is en maken ons wel zorgen voor de toekomst.” PWN is naast natuurbeheerder ook drinkwaterbedrijf. “Er staan veel fabrieken en andere gebouwen die betrekking hebben op de drinkwatervoorziening in het duingebied.”

Maar met name heeft een natuurbrand volgens Sven veel gevolgen voor diersoorten die voorkomen in de duinen. “Het is nu volop broedseizoen voor de vogels en ook zandhagedissen maken geen kans bij een intense natuurbrand. De natuur is veerkrachtig. Van een klein gecontroleerd brandje herstelt het vaak wel weer snel, maar bij een grootschalige brand kun je eigenlijk wel zeggen dat de natuur helemaal gereset wordt. Dierpopulaties hebben dan soms wel jaren nodig om weer te herstellen.”

Nauw contact met brandweer

PWN kan als natuurbeheerder volgens Sven minder voorbereidingen treffen op natuurbranden dan de brandweer. “We hebben veel contact met de brandweer en de boswachters doen jaarlijks kleine oefeningen met de brandweerlieden om met name de kennis van het gebied weer bij te spijkeren.” Het duingebied kent vele zandpaden, niet elk blusvoertuig kan daar overheen. “De brandweer investeert ook daarom in de toekomst door speciale voertuigen paraat te hebben die wél over die zandpaden kunnen komen.”

Camping Bakkum

In Bakkum wordt vooral op en vanuit Camping Bakkum gerecreëerd. Omdat de camping momenteel maar één toegangsweg kent, de Zeeweg, moeten hulpdiensten goed voorbereid zijn op evacuatie in een noodsituatie. Vorig jaar is daarom een grootschalige oefening georganiseerd door Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. “De oefening is succesvol geweest en er zijn adviezen uit voortgekomen”, zegt Sven. “De gemeente heeft subsidie van de Provincie ontvangen voor extra blusvoorzieningen en vluchtroutes. PWN is nu samen met de gemeente en de brandweer bezig om dit te realiseren.”

Kruisberg

Begin april 2025 woedde twee keer kort achter elkaar nog brand achter de Kruisberg in Heemskerk. “We schalen altijd snel op, bij deze brand bood zelfs de brandweer vanuit Utrecht hulp”, zegt Sven. Na de brand was de schade zichtbaar. “Maar het mooie is, de natuur groeit ook weer hard. Nu zie je er bijna niks meer van terug.”

Voorzorgsmaatregelen

Hoewel de natuur veerkrachtig is, is het niet onverwoestbaar. “We proberen gebieden daarom met elkaar te verbinden door bijvoorbeeld natuurbruggen. Zo kunnen dieren vluchten en kan de natuur zich herstellen”, legt Sven uit.

Hoe help je mee?

Natuurbranden ontstaan bijna nooit door een natuurlijke oorzaak. Sven: “Mensen zijn zich niet altijd bewust van het gevaar, maar een klein glasscherfje kan met een bepaalde stand van de zon al snel een duinbrand veroorzaken.” Ook roken in de natuur blijft een gevaar, maar verboden is het niet. “Je mag roken, maar zorg er goed voor dat de peuk goed uit is en je hem daarna weggooit in een prullenbak”, benadrukt Sven.

Wat je zelf kan doen als je vuur of rook ziet? Bel 112. “Geef daarbij zo nauwkeurig mogelijk je locatie door, dit staat aangegeven met een code op de bankjes. Deze vind je op de rugleuning, bijvoorbeeld CA44 in Castricum. Maar ook de driehoekige stenen zijn voorzien van locaties.

Voorjaar en zomer

Vaak is de verwachting dat natuurbranden voornamelijk in de zomer plaatsvinden, maar volgens Sven geeft het voorjaar ook veel risico. “Vooral een droge oostenwind maakt het lastig om vuur te bestrijden, dat was ook aan de hand bij ’t Harde. In het voorjaar sterven grassen af en verzamelt dood plantmateriaal zich op de bodem, ook zijn de sapstromen van planten nog niet goed op gang. In combinatie met droogte kan het snel uit de hand lopen.

Extra zorg voor drinkwater

PWN is momenteel bezig met een onderzoek naar betere bescherming van de drinkwatergebouwen in het duingebied. “We onderzoeken hoe we het rondom de gebouwen zo kunnen inrichten dat de brand er niet goed meer bij kan komen”, licht Sven toe. Amerikanen en Canadezen hebben hier al ervaring mee. “Duindoorns zijn bijvoorbeeld erg brandbaar door de oliën die ze bevatten. Als we die vervangen voor meidoorns of ligusters, zal het minder brandrisico met zich meedragen. Hetzelfde geldt voor naaldbomen die brandbaarder zijn dan loofbomen. Daarnaast kijken we ook naar het opsnoeien tot 2 meter van de grond bij omliggende bomen, op die manier kan een bodembrand niet snel overslaan naar die bomen, wat ook weer risico verlagend werkt.” PWN hoopt komende winter te kunnen beginnen met de eerste aanpassingen maken.