Verhalen Loosduinse oorlogsslachtoffers herleven door QR codes bij graven

Door Rianne Dekker

Marianne Polderman werkt aan de Parkstraat voor de administratie van de Protestantse Kerk Den Haag, die het kerkhof van de Abdijkerk in beheer heeft. Toen er eens een praktische vraag was rond een oorlogsgraf, nam ze contact op met de Oorlogsgravenstichting, die om de hoek bleek te zijn gevestigd. “Het leek me leuk om contact te leggen en te bespreken wat wij als Protestantse Kerk konden doen om de verhalen rond de oorlogsgraven meer onder de aandacht te brengen. Eén van de doelstellingen van de stichting is de verhalen levend houden en de geschiedenis vertellen. Ik werd op een idee daarvoor gebracht toen ik het Nationaal Ereveld in Loenen bezocht. Daar zag ik bij de graven bordjes met QR-codes staan, en bedacht me dat dat een mooie manier was om ook in Loosduinen de verhalen bekender te maken. De bordjes met QR-codes zijn nog voor 4 en 5 mei gerealiseerd en blijven permanent staan. Want hoewel dit belangrijke data zijn, zijn deze verhalen natuurlijk de rest van het jaar ook interessant.”

Op het mededelingenbord op het kerkhof kan men uitleg vinden over de bordjes, codes, graven en verhalen.

Verkeerde moment verkeerde plaats

De graven in Loosduinen zijn familiegraven, waar ook de oorlogsslachtoffers zijn bijgezet. Officieel zijn er drie oorlogsslachtoffers, die deze benaming krijgen doordat ze door oorlogshandelingen of verzetsacties zijn omgekomen. Zo is er Joop Kraak, een militair die in de meidagen van 1940 bij gevechten rond Naaldwijk is omgekomen. Ook Andries Hamel, een Rode Kruis soldaat, is in mei 1940 gestorven. Hij kwam om in de buurt van Dordrecht, en werd daar in eerste instantie begraven. In 1948 is hij met militaire eer herbegraven in Loosduinen. De jonge Piet de Zoete was pas begin 20 toen hij opgepakt en gefusilleerd werd vanwege zijn deelname aan een verzetsgroep.

De andere drie zijn burgerslachtoffers, die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats waren. Zo werd Marinus van der Gaag op de fiets geraakt door een Duitse kogel, die bestemd was voor watervogels waarop men zomaar aan het schieten was. De zussen Corrie en Teuna van der Kruijk waren aan het winkelen aan het Spui, toen een bom, die eigenlijk bestemd was voor V2 installaties, een einde aan hun leven maakte. Allemaal zijn het verhalen, die ook de zinloosheid van een oorlog nog eens benadrukken.

Nog steeds levendig

De verhalen van de slachtoffers worden met goedkeuring van hun familie onder de aandacht gebracht. “Ik heb van alle vijf families met iemand gesproken”, aldus Marianne. “Het heeft me geraakt hoe levend de ruim tachtig jaar oude verhalen over hun familielid nog steeds zijn bij deze mensen. Van vier van hen weet ik zeker dat ze zelf actief op zoek zijn gegaan naar deze verhalen door archiefonderzoek, gesprekken met familieleden en met militairen die hun familielid hebben gekend. Ze wilden, ook voor hun eigen leven, de puzzelstukjes op hun plek hebben.”

Ook Marianne heeft haar puzzel af. Ze heeft eraan mogen bijdragen dat de persoonlijke verhalen van slachtoffers van een oorlog onder de aandacht worden gebracht. Zodat ze nooit vergeten zullen worden. “Het begon als een klein plannetje, maar het heeft veel losgemaakt!”