Langedijker Roy (19) verzamelt WO2-objecten: ‘Weggooien is zonde’

Door: Anne Smit

Wie de kamer van Roy binnenloopt, stapt direct een andere tijd binnen. Uniformen hangen opgesteld aan paspoppen, kasten liggen vol documenten en je vind er tientallen gasmaskers uit oorlogstijd. “Het staat eigenlijk helemaal vol”, lacht hij. “Als ik ooit moet verhuizen wordt dat nog een flinke klus.”

De interesse in de Tweede Wereldoorlog ontstond al op jonge leeftijd. “Als kind speelde je natuurlijk met geweertjes en helmen”, vertelt Roy. “Maar wij gingen vroeger ook ieder jaar op vakantie naar de omgeving van Harskamp. Daar is in de oorlog veel gebeurd en we bezochten vaak musea. Vooral het Arnhemse Oorlogsmuseum maakte veel indruk op mij.”

Tijdens die vakanties kwam hij steeds vaker in aanraking met verhalen over Operatie Market Garden en de oorlogsgeschiedenis van de Veluwe. Langzaam groeide de fascinatie uit tot een serieuze hobby. Op zijn twaalfde begon hij gericht te verzamelen. Het eerste voorwerp? Een Engelse veldfles die hij kocht tijdens een open dag van een privécollectie. “Die was van binnen helemaal verroest, dus gebruiken kon sowieso niet meer”, grijnst hij. “Maar toen dacht ik wel: hier wil ik een verzameling van maken.”

Dat verzamelen zit volgens Roy ergens in de familie. “Mijn oma verzamelde antiek, mijn ouders deden dat ook allebei op hun manier. Mijn vader verzamelde bijvoorbeeld brandweerspullen. Dus ik denk dat ik het daar wel een beetje van heb meegekregen.”

Via Facebookgroepen, WhatsAppgroepen en beurzen kwam hij in contact met andere verzamelaars. “Het zijn vaak oudere mensen, maar ik ontmoet ook genoeg jongeren die hiermee bezig zijn.” Op beurzen verkopen handelaren en verzamelaars oorlogsartikelen aan elkaar. Toch krijgt Roy een groot deel van zijn collectie via donaties. “Dat zijn vaak spullen die rechtstreeks van families komen. Van kinderen of kleinkinderen van mensen die de oorlog hebben meegemaakt. Juist daar zitten vaak de mooiste verhalen achter.”

Voor Roy draait de verzameling niet om wapens of militaire waarde, maar om het verhaal achter een object. “Ik focus me vooral op bijzondere spullen met een geschiedenis. Het mooiste is als het verhaal bij het item blijft. Anders raakt het kwijt en weet straks niemand meer waar iets vandaan komt.”

Indrukwekkendste voorwerp

Een van de voorwerpen die veel indruk op hem maakt, is een eenvoudig bidprentje van een man uit Leende. “Hij was hoofd van de luchtbeschermingsdienst en zat in het verzet. Uiteindelijk is hij overleden tijdens het ontmantelen van een Britse bom. Zo’n klein item lijkt misschien niet bijzonder, maar het verhaal erachter maakt het heel waardevol.”

Een ander indrukwekkend object is een rugzak die door een krijgsgevangene zelf werd gemaakt van tentdoek. “Die man vocht tijdens de meidagen tegen de Duitsers, werd gevangen genomen en uiteindelijk naar concentratiekamp Buchenwald gestuurd. Daar is hij overleden. Zo’n rugzak vertelt eigenlijk een heel levensverhaal.”

Naast militaire spullen richt Roy zich opvallend veel op de Luchtbeschermingsdienst, een organisatie die tijdens de oorlog burgers moest beschermen bij luchtaanvallen en mogelijke gasaanvallen. “Dat is eigenlijk een vergeten tak uit de oorlog”, zegt hij. “Er wordt heel weinig aandacht aan besteed, terwijl zij ontzettend veel mensen hebben geholpen tijdens bombardementen.”

Zijn collectie bevat inmiddels ruim zestig Nederlandse gasmaskers uit oorlogstijd, tientallen helmen en grote hoeveelheden documenten van de luchtbeschermingsdienst. “In die documenten staan bijvoorbeeld bloknummers en wijken genoemd. Daardoor kun je precies achterhalen waar een helm vandaan komt.”

Een van zijn meest bijzondere stukken is een zeldzame beschermjas tegen gifgas. “Dat is een gerubberde canvas jas met capuchon die helemaal afgesloten kon worden in combinatie met een gasmasker. Ze waren bang dat er net als in de Eerste Wereldoorlog gifgas gebruikt zou worden. Uiteindelijk is dat nooit gebeurd, waardoor zulke spullen bijna niet gebruikt zijn en nu heel zeldzaam zijn.”

Ook uit de regio probeert Roy verhalen te verzamelen. Zo verdiepte hij zich in een brand aan de Dorpsstraat in Noord-Scharwoude. “Bij het voormalige bollengebouw, waar nu onder andere een kaaswinkel zit, sloeg in 1943 brand uit nadat vermoedelijk verzetsstrijders het pand in brand hadden gestoken. De Duitsers gebruikten het gebouw toen als opslagplaats voor voertuigen, benzine en andere spullen.”

Het verhaal behouden

Volgens Roy verdwijnen nog steeds veel oorlogsvoorwerpen zonder dat iemand het doorheeft. “Ik krijg best veel spullen uit huisopruimingen of zelfs uit containers. Dan is het verhaal eigenlijk al verloren gegaan. Dat vind ik echt zonde.”

Daarom doet hij nu een oproep aan inwoners van Langedijk, Alkmaar en omgeving. Verhalen, documenten of voorwerpen uit de oorlog zijn volgens hem altijd welkom. “Het maakt niet uit hoe klein het is. Soms lijkt iets onbelangrijk, maar zit er toch een bijzonder verhaal achter. Ik wil die spullen bewaren en de verhalen doorvertellen.”

Expositie?

Zijn uiteindelijke droom is om exposities te organiseren. “Nu staat alles nog thuis als privécollectie, maar ik zou het uiteindelijk graag aan het publiek willen laten zien. Hoe mooi zou het zijn als mensen straks bij een expositie de verhalen uit de regio kunnen ontdekken?”

Mensen die een verhaal of voorwerp uit de Tweede Wereldoorlog willen delen, kunnen contact opnemen met Roy via zijn Facebookpagina of mailen naar collectieoorlogsjareninnl4045@gmail.com.

Lees ook

Van oorlogsbronnen tot voorouderspreekuur: voorjaarsprogramma bij Regionaal Archief

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van gemeente Dijk en Waard. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.