Mama is Verslaafd: hoe Judith haar gevecht tegen verslaving omzette in hoop en hulp

Door Tara van Geldorp

Op de eettafel waar we aan zitten ligt het boek. Op de cover staat een gelukkige Judith met haar oudste zoon, op het strand in Bloemendaal. De man naast haar blijkt haar eerste ex-man te zijn. “Wat doe je als foto op een boek met de titel Mama is verslaafd? Een moeder met een fles port en een lijn coke?”, grapt Judith. De foto werd gemaakt rond de tijd dat ze voor het eerst in aanraking kwam met cocaïne. “Met deze foto wil ik juist laten zien, dit kan iedereen overkomen.”

Begrip

Het boek is verdeeld in korte hoofdstukken en volgt een chronologische lijn, met Haarlem en omgeving als decor. Aangrijpende verhalen over misbruik, verslaving en mishandeling worden in een raptempo afgewisseld met luchtige, soms hilarische anekdotes. Deze dynamiek maakt het boek lastig om weg te leggen. Tegelijkertijd schetst het een scherp beeld van Judith. Ondanks de opeenstapeling van verkeerde keuzes - waarvan je als lezer voelt dat ze alleen maar kunnen leiden tot een desastreuze afloop - ontwikkel je toch begrip voor haar situatie en kun je niet anders dan sympathie voor haar voelen.

Confronterend

Judith spaart zichzelf allerminst in het boek. Zoals ze zelf zegt: “Het is niet dat ik iedereen door de gehaktmolen haal en mezelf als slachtoffer neerzet.” In bepaalde hoofdstukken gaat ze – letterlijk en figuurlijk – met de billen bloot. Zelfs de meest confronterende onderwerpen schuwt ze niet, zoals haar drugsgebruik tijdens de zwangerschap. Judith: “Bij sommige hoofstukken schoot er wel door mijn hoofd ‘ga ik dit echt vertellen?’ Maar als je zo’n boek gaat schrijven, dan ga je gewoon all the way. Je gaat dan geen verhalen weglaten omdat je bang bent dat mensen daar wat van vinden. Dat doen ze namelijk toch wel.”

Ghostwriter

Haar verhaal is opgetekend en geschreven door auteur Steven de Munnik. Er was meteen een klik tussen de twee. “Ik maakte de lijnen van een kleurplaat, hij kleurde het in en bracht het tot leven. Ik zocht iemand die mijn verhaal rauw en ongefilterd kon vertellen, zonder het te verzachten. Dat past bij mij, en Steven bleek dat perfect te kunnen”, vertelt ze. Na twee jaar schrijven was het boek klaar. Het duo vond vrijwel direct een uitgever die net zo enthousiast over de verhalen was als zij.

Kwetsbaar

Tijdens het lezen zijn er meerdere tenenkrommende momenten die plaatsvervangende schaamte oproepen. Op zulke momenten is het moeilijk voor te stellen hoe kwetsbaar het moet zijn om zulke persoonlijke verhalen met een groot publiek te delen. Verhalen die zelfs haar eigen kinderen niet kennen, worden nu in een boek gepubliceerd voor het hele land. Hoe ga je om met zo’n blootstelling? En met wel doel is het boek geschreven?

‘Mijn verhaal moest rauw en ongefilterd verteld worden’

Haar antwoorden zijn resoluut. Judith hoopt met haar boek bewustzijn te creëren over de schrijnende situatie van (alleenstaande) moeders met verslaving of psychische problemen. “Ze durven vaak niet naar de huisarts uit angst voor een melding bij jeugdzorg en de uithuisplaatsing van hun kinderen. Ook ik had het gevoel dat als ik om hulp vroeg mijn kinderen zouden worden afgepakt. Zo’n keuze gaat tegen alle natuur van een moeder in, en dat wil ik met dit boek aan de kaart brengen.”

Kinderen

Judith erkent dat de publicatie voor haar kinderen soms pittig is: “Ze weten waarom ik het doe en we kunnen er goed over praten. Mijn kinderen zijn er altijd bij geweest, dus het is geen verrassing dat hun moeder verslaafd is, al kennen ze de details niet. Ik heb bewust stukken voorgelezen en uitgelegd aan mijn meiden van 10 en 13. Ik wil aan hun laten zien wat de gevolgen kunnen zijn van drugsgebruik.”

Ervaringen

Na jarenlang onder toezicht bij jeugdzorg, worden in 2018 drie van haar vier kinderen uit huis geplaatst. Onder de voorwaarde dat als zij gaat afkicken en stabiel blijft, beloven ze dat haar kinderen op een dag terug zullen komen. Na 9 maanden gebeurd dat uiteindelijk ook. Toch werd ze pas in 2021 helemaal losgelaten door jeugdzorg. “Toen ging ik nadenken over mijn eigen ervaringen binnen de jeugdzorg. Wat had het verschil kunnen maken en wat heb ik gemist. Een van die dingen was iemand spreken tijdens de uithuisplaatsing die hetzelfde had meegemaakt.”

Ervaringsdeskundige

Een gesprek met een coach gaf haar uiteindelijk de doorslag om een ervaringsdeskundige opleiding te gaan doen. Ze kwam binnen bij de cliëntenraad van Partners voor Jeugd en binnen een half jaar was ze daar als zzp’er in dienst als ervaringsdeskundige. Een jaar geleden werd ze gebeld door Monique Schippers, de directrice van de raad van de kinderbescherming. “Ze had over me gehoord en wilde me ook inhuren.” Judith is bij de raad de eerste ervaringsdeskundige op landelijk niveau. Ze bemiddeld ouders bij uithuisplaatsingen en houdt zich bezig met het beleid bij de kinderbescherming.

Aan deze Monique Schippers overhandigt Judith dan ook het eerste boek op de boekpresentatie in Landgoed de Zuilen in Hillegom. Het is een feestelijke avond, met familie, vrienden en collega’s. Naast de uitgeverij en haar oudste zoon, geeft ook Schippers nog een korte speech. Daarin zei ze: “Judith en haar ideeën lieten mij niet los.” Ook maakte ze bekend dat alle 2200 medewerkers van de kinderbescherming het boek cadeau krijgen.

Zorginstelling

Hoewel Judith haar werk bij Partners voor Jeugd en bij de kinderbescherming erg waardevol en bijzonder vindt, wil ze nog een stap verder gaan. “Ik merk dat deze ouders niet alleen voor korte termijn, maar voor een langere periode ondersteuning nodig hebben. Bijvoorbeeld tijdens evaluaties, rechtszaken en het lezen van rapportages.” Daarom is ze nu haar eigen zorginstelling begonnen: Judith Blok GGZ. “Wij geven ondersteuning aan ouders die te maken krijgen met ondertoezichtstelling van kinderen, of uithuisplaatsing van kinderen. Dat doe ik samen met een psycholoog. We zijn pas net begonnen, maar merken nu al dat deze hulp hard nodig is. Zo’n zorginstelling als deze is er namelijk op dit moment nog niet.”

Toekomst

Het verhaal van Judith Blok is er een van veerkracht en ambitie. Maar haar ambities houden hier nog niet op. Zoals ze zelf zegt: “Dit is nog maar het begin”. Naast dat ze hoopt dat haar boek een bestseller wordt, droomt ze ook van een verfilming. “Ik wil dat er Netflix-serie komt van mijn verhaal. En ik weet ook al wie mij moet spelen: Elise Schaap.” Tegelijkertijd beseft ze dat haar eigen herstel de basis van alles blijft: “Ik ben nog steeds een verslaafde. Het is niet zo dat ik genezen ben. Als mijn herstel niet goed gaat, kan alles omvallen. Maar zolang mijn kinderen goed gaan, voel ik me ook goed.” Mama is verslaafd is verkrijgbaar in de (lokale) boekwinkel. Voor meer informatie over de zorginstelling, bezoek www.judithblokggz.nl.