Verdwenen, maar niet vergeten: 5 dingen die ooit heel gewoon waren in Haarlem

Nieuws
De eerste sigarettenautomaten in Haarlem aan de gevel van sigarenmagazijn P. Schoen in de Spaarnwouderstraat 97 (1955)
De eerste sigarettenautomaten in Haarlem aan de gevel van sigarenmagazijn P. Schoen in de Spaarnwouderstraat 97 (1955) (Credits verderop in het artikel)
Eva Sminia eef

HAARLEM - Haarlem verandert sneller dan we soms doorhebben. Straten krijgen een nieuwe bestemming, gewoontes verdwijnen stilletjes en wat ooit vanzelfsprekend was, is nu bijna nostalgie. We blikken terug op vijf Haarlemse fenomenen die ooit zo gewoon waren dat niemand dacht dat ze zouden verdwijnen, maar die we stiekem best een beetje missen.

Paard en wagen als vervoersmiddel

Spaarne: Kraan van de firma "Kaarseladeveer", ziende naar het zuiden. Het lossen van de balen meel van de paard en wagen. (1938)
Spaarne: Kraan van de firma “Kaarseladeveer”, ziende naar het zuiden. Het lossen van de balen meel van de paard en wagen. (1938) ((Foto: Spaarne: Kraan van de firma “Kaarseladeveer”, ziende naar het zuiden. Het lossen van de balen meel van de paard en wagen., Door [Vierdag, J.H.], Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [17616]))

In 1938 was Haarlem al modern genoeg voor auto’s, maar je zag nog volop paard en wagen door de straten trekken. De melkboer reed met zijn karretje langs de huizen, de paardenstallen stonden nog midden in de stad, en koetsen brachten mensen naar het station of de markt. Auto’s waren er al, maar nog niet voor iedereen weggelegd, dus het vertrouwde getrappel van hoefijzers op de klinkers hoorde nog dagelijks bij het stadsbeeld. Het was een tijd waarin oud en nieuw naast elkaar leefden: de glimmende motorkap van een auto kon je zomaar voorbij het paard van de bakker zien schieten.

Telefooncel

Verwulft met telefooncel (1964)
Verwulft met telefooncel (1964) ((Foto: Verwulft met telefooncel., Door: [Anoniem], Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [15446]))

Op deze Haarlemse straatfoto zie je iets wat ooit tot de vaste inventaris van de stad hoorde: de openbare telefooncel. Langs drukke verkeerspunten stonden ze in rijen opgesteld, klaar voor haastige telefoontjes naar huis, kantoor of de kapper. Fietsers slingerden erlangs, brommers werden ertegenaan gezet, en wie geen kleingeld had, moest simpelweg doorlopen. Het lijkt allemaal nog niet zo lang geleden, maar de telefooncel is inmiddels net zo verdwenen als de tijd waarin je nog even ‘bellen moest’ voordat je verder kon. Een klein, alledaags stukje stadsleven dat stilletjes verdwenen is, en daarom juist zo mooi om terug te zien.

Megafoon als communicatiemiddel

<p><span>Molen "De Veer", Penningsveer. Ingebruikstelling na restauratie. Met megafoon Peter Hammann. (1982)</span></p>
Molen “De Veer”, Penningsveer. Ingebruikstelling na restauratie. Met megafoon Peter Hammann. (1982) ((Foto: Foto: Molen “De Veer”, Penningsveer. Ingebruikstelling na restauratie. Met megafoon Peter Hammann., Door: [Gmelich Meijling, Adriaan A.], Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [24091]))

Op deze foto verzamelen Haarlemmers zich rond molen De Veer, luisterend naar een gids met een megafoon in de hand — een vertrouwd tafereel uit een tijd waarin rondleidingen nog puur groepsgebeuren waren. Niemand had oortjes, audiotours of QR-codes; je volgde gewoon de stem die boven alle gesprekken uit schalde. De nieuwsgierigheid, de drukte, het samen kijken en luisteren… Het is een herinnering aan de tijd waarin een excursie nog een écht gezamenlijk uitje was, met de gids als levende encyclopedie. Een scène die voelt als gisteren, maar inmiddels bijna nostalgie is.

Sigaretten uit een automaat?

<p><span>De eerste sigarettenautomaten in Haarlem aan de gevel van sigarenmagazijn P. Schoen in de Spaarnwouderstraat 97 (1955)</span></p>
De eerste sigarettenautomaten in Haarlem aan de gevel van sigarenmagazijn P. Schoen in de Spaarnwouderstraat 97 (1955) ((Foto: De eerste sigarettenautomaten in Haarlem aan de gevel van sigarenmagazijn P. Schoen in de Spaarnwouderstraat 97 (1955), Door: [Boer, Cees C. de *1918 †1985], Noord-Hollands Archief / [1478 - foto’s en negatieven van Fotopersbureau De Boer te Haarlem, Collectie van], [3416] ))

Je kunt het je in 2025 bijna niet meer voorstellen, maar ze stonden er echt: sigarettenautomaten. Aan de gevel van P. Schoen in de Spaarnwouderstraat trok zo’n automaat een vaste stroom buurtbewoners. Even een pakje halen, een praatje maken, en meteen weer helemaal bij zijn — het was bijna een ontmoetingsplek op zichzelf. Een stukje straatleven dat inmiddels helemaal verdwenen is.

Melkboer met kar en paard

Haarlemse melkboer in 1932
Haarlemse melkboer in 1932 ((Foto: Melkboer, Door: [Anoniem, Noord-Hollands Archief / [1100 - Beeldcollectie van de gemeente Haarlem], [36128]))

Tegenwoordig haal je gewoon even melk in de supermarkt, maar dat was vroeger wel anders. In 1932 was het normaal om je melk bij de melkboer te kopen. Vaak kwamen deze melkboeren, soms met een paard en kar, langs de straten rijden om hun verse melk aan de mensen te verkopen.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Haarlem. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link!

Verwulft met telefooncel (1964)
Haarlemse melkboer in 1932
Molen
Spaarne: Kraan van de firma

Meer nieuws uit Haarlem?

Ontvang de laatste updates per mail —

Volg ons op:

Heb je ook een nieuwtje? —

Deel dit bericht: