Opkomst en ondergang van de NDSM-werf in beeld

Marcel van Stigt

Ooit werd er in de NDSM-werf massaal gesleuteld aan de bouw en reparatie van allerhande schepen. Het bedrijf kwam tijdens de jaren van de wederopbouw tot grote bloei. Hoogtepunten waren de tewaterlatingen van grote schepen, zoals in 1949 van het passagiersschip Oslofjord door de Noorse kroonprinses.

Eind zestiger jaren diende zich de teloorgang aan. Opdrachtgevers wilden grotere schepen om meer goederen te kunnen vervoeren, maar daarvoor waren de scheepshellingen te klein. Bovendien zouden de sluizen in IJmuiden en de Hembrug in Zaandam, de enige doorgang, te krap zijn. Daar kwam nog bij dat de arbeidslonen in Aziatische landen lager waren en dat subsidies voor de werf niet altijd goed terechtkwamen. Onherroepelijk viel het doek.

Vergane glorie

Het is allemaal vergane glorie, maar er resten nog tastbare en zichtbare herinneringen, zoals de oude loodsen, een scheepshelling en een ijskraan, die allemaal andere bestemmingen hebben gekregen. En er is de Stichting NDSM-Herleeft, die zich met een enorme toewijding inzet om de herinnering levend te houden. Daartoe houdt ze rondleidingen, presentaties en lezingen.

Ans Barning en Ruud van der Sluis van de werkgroep van deze stichting zoeken voortdurend naar wegen om nieuwe activiteiten te kunnen ontplooien. Het bereiken van de tachtigjarige leeftijd van de NDSM-werf kwam daarom als geroepen. Ruud: “Ans en ik sloegen aan het brainstormen over wat we hiermee zouden kunnen doen. We hebben het HATO benaderd en hebben bedacht om samen een tentoonstelling te organiseren over de opkomst en ondergang van de werf en de ontwikkeling van Tuindorp Oostzaan, dat alweer honderdvijf jaar bestaat.”

Volop materiaal

Naar foto- en filmmateriaal hoefden de organisatoren niet te zoeken. Beide stichtingen beschikken over volop materiaal. Het was meer een kwestie van selecteren en ordenen. Ans: “We hebben een tijdlijn uitgezet en daar beelden bij gezocht en die tonen we in veertien blokken.”

Het belooft een aantrekkelijke tentoonstelling te worden. Naast zorgvuldig uitgezochte foto’s worden twee ‘viewingpoints’ ingericht waar films over de scheepsbouw op grote beeldschermen worden vertoond en het geluid via koptelefoons is te horen. De ervaring leert dat oud-werknemers dergelijke tentoonstellingen uit nostalgische overwegingen graag bekijken en vaak hun kinderen of kleinkinderen meenemen. Maar ook voor degenen die niet bekend zijn met dit bijzondere stuk geschiedenis loont een bezoek aan deze tentoonstelling de moeite.

Het Zonnehuis, Zonneplein 30, Amsterdam (Tuindorp Oostzaan). Zaterdag 5 tot en met zondag 13 september in de Blauwe Zaal, dagelijks van 11.00 tot 16.30 uur. Gratis entree.