Ervaringen delen helpt bij verwerken ervan, leert Veteranendag

Chrit Wilshaus

Van Esdonk is verpleegkundige en was actief als groepscommandant. Momenteel werkt hij bij het instituut Defensie Leergangen. “Dat is een opleidingsinstituut voor officieren. Het is een postacademische opleiding die ook burgers kunnen volgen”, verduidelijkt Van Esdonk niet lang na zijn voordracht. Op de gemeentelijke website staat te lezen dat hij zijn ervaringen gebruikt ‘om de krijgsmacht naar een hoger plan te tillen.’ Van Esdonk moet lachen om de volzin. “Dat klinkt heel mooi maar ik probeer door over mijn eigen ervaringen te vertellen mensen te informeren wat het inhoudt veteraan te zijn.” Zelf werd Van Esdonk, die koos voor een leven als beroepsmilitair, in het verleden uitgezonden naar Bosnië, voormalig Joegoslavië, en deed hij mee aan twee missies in Afghanistan gedaan. Zou hij als hij reservist was geweest ook ervoor hebben gekozen om mee te gaan op missie? “Dat is een hele goede vraag want ik zou nu nog een keer uitgezonden willen worden. Alleen past dat niet bij de functies die ik nu heb. Maar ik heb vroeger echte de keuze gemaakt om beroeps te worden omdat ik een groen legerhart heb!”

Toon belangstelling

“De rode draad van wat ik vertelde had vooral te maken met dat wat ik heb ervaren, denk ik, minder makkelijk is te vertellen aan een groot publiek dan thuis. Voor mij is het een ingrijpende ervaring geweest die ik wel wilde delen omdat de kernboodschap is dat je wel over dingen kunt praten als je daarvoor openstaat en dat dit wel helpt bij de verwerking ervan.” Verder betoogde Van Esdonk dat het wat hem betreft eigenlijk iedere dag Veteranendag zou moeten zijn. “Vaak zien we alleen maar bij dit soort evenementen dat er aandacht aan veteranen wordt besteed, maar ik denk dat het juist belangrijker is dat er daarbuiten ook over gesproken wordt. Bijvoorbeeld als je een veteraan in je vrienden- of kennissenkring. Vraag dan af en toe eens hoe het met hem of haar gaat, toon belangstelling.” Ook pleitte Van Esdonk ervoor dat veteranen praten over wat ze hebben meegemaakt. “Als er zelf aan toe zijn. In het verleden werd er niet over missies gepraat bij de Korea- of Indiëveteranen. Of het gebeurde op het sterfbed. Ik kijk er nu zelf anders tegenaan. Daarom wil ik mijn ervaringen delen. Je hoeft ook niet alles wat je meegemaakt hebt aan iedereen te vertellen. Maar het is wel fijn als je je geliefde en je naasten daarvan op de hoogte stelt. Want uitzendingen en missies doe je niet alleen. Dat doe je samen met je thuisfront.”

Buddy Support

Voor veteranen die het lastig vinden om hun ervaringen te delen, had Van Esdonk een paar tips. “Schrijf het dan bijvoorbeeld op of praat erover in een appgroepje. En bij Buddy Support vind je ook altijd een luisterend oor om je verhaal kwijt te kunnen. Op Buddy Support kun je ook een oproep plaatsen en dan krijg je een gesprek met iemand. Vaak is dat een persoon die in hetzelfde gebied heeft gezeten als jij.

Stressbestendiger

Arend is één van de veteranen die naar Theater Koningshof is gekomen. Hij is net gaan zitten achter een vol bord, samen eten is vast onderdeel van deze dag, maar hij wil de verslaggever

van deze krant best te woord staan. Desgevraagd vertelt hij in 1980 in Libanon te zijn geweest als dienstplichtig militair. Het was zijn keuze om te gaan. “Wat ik mee zou maken daar had ik mij van tevoren geen beeld van kunnen vormen; de praktijk is altijd anders maar ik heb het ervaren als een waardevolle periode. Hoe mensen kunnen reageren onder druk en stress kun je nooit inschatten.” Is hij er stressbestendiger door geworden? “Ik denk het wel.” En de reden om naar deze Veteranendag te komen? “Om er te zijn voor mijn maten”, vertelt hij en even wordt het hem te veel. Komt hij daarom ook naar het veteranencafé? Arend knikt. “Je moet op de hoogte blijven hoe het met mensen gaat.” En ja, het eten is lekker. Zonde om het koud te laten worden.

Verantwoordelijkheid

Burgemeester Jack de Vries is uiteraard ook aanwezig op Veteranendag Maassluis 2026. De rode draad in zijn speech is erkenning en waardering voor veteranen. “Maar het gaat ook om de verbinding die er tussen veteranen bestaat. Ongeacht hun missie die ze hebben meegemaakt, herkennen ze elkaar in het gevoel en de belevenissen. Dat is ook zo mooi aan Veteranendag, maar ook aan de ontmoetingen die we gedurende het hele jaar hebben.” Kunnen ‘gewone’ mensen iets leren van veteranen en wat dan? “Het gaat uiteraard uiteindelijk toch om vrijheid en om het nemen van verantwoordelijkheid. Veteranen hebben dat op een heel bijzondere manier gedaan. Door ver weg, met achterlaten van hun geliefden hun verantwoordelijkheid te nemen. Dat verdient grote respect. Wat ik tevens mooi vind aan Veteranendag is dat ik iedere keer mensen ontmoet die voor de eerste keer komen. Die zeggen dan dat ze zich geen veteraan voelen of niet belangrijk maar toch die stap zetten om te komen en dan in de ontmoeting met anderen toch iets vinden wat ze tot op dat moment niet gevonden hadden.”

Veteranencafé

Een soortgelijke functie heeft ook het Veteranencafé dat een paar keer per jaar gehouden wordt. “Als het kan ben ik daarbij. En het mooie daaraan is, vind ik, dat je daar ook de jongere generatie, de veteranen die gediend hebben in Bosnië, Kosovo en Afghanistan, nu tegenkomt.” Want de groep verandert van samenstelling na verloop van tijd? “Klopt

Veteranen van Nederlands-Indië hebben we eigenlijk niet meer. Wel nog die in Nieuw-Guinea geweest zijn en nog een enkeling uit Korea. De generaties daarvoor zijn er nu niet meer. Dat moet de jongere garde nu overnemen.” En ook hier geldt: Samen-zijn-wij-Maassluis? “Het stond in mijn speech!”

Stichting Veteranen Maassluis heeft een nieuwe voorzitter. Harmen Mooibroek, die sinds 2022, begin van de stichting, voorzitter was, droeg het stokje in de vorm van de voorzittershamer over aan Daniëlle Vos. Zij is al lang bij de stichting betrokken en er actief voor.