Nauwelijks incidenten op opvangschepen Lady Anne en Patria in 2025
Op de Lady Anne en de Patria, de schepen die op verschillende locaties in de stad liggen en dienstdoen als COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) -noodopvang, doen zich vrijwel geen incidenten voor, blijkt uit de COA-incidentenregistratie 2025. Dit ondanks het feit dat mensen dicht op elkaar zitten en weinig privacy hebben. De registratie van de incidenten heeft dus betrekking op de situatie op de schepen.
Chrit Wilshaus
Onlangs publiceerde het WODC (Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum) hoeveel unieke bewoners van COA-locaties, reguliere en noodopvang, vorig jaar betrokken waren bij agressie- en geweldsincidenten binnen de locaties. Dat was 11 procent. Evenveel als in 2024. In de meeste gevallen, 44 procent, ging het om verbale agressie, zoals stem verheffen, schelden of dreigen. Hoe zit dat eigenlijk in Maassluis? Lobke Schaap, adjunct locatiemanager COA Maassluis, wil er wel over praten met deze krant, reageert ze eind vorige week op dat verzoek. De journalist doet voorafgaand aan dat verzoek zijn huiswerk en ziet dat het aantal incidenten op beide opvangschepen in de stad heel erg laag is. Daarbij ging het vooral om verbale incidenten maar niet om fysieke agressie tegen personen. Dit laatste komt volgens Schaap onder andere doordat veel bewoners van de Patria overdag werken.
Geen privacy
Dat het heel erg goed gaat aan boord van beide riviercruiseschepen is niet vanzelfsprekend, aldus Schaap. “De bewoners leven binnen een heel kleine leefruimte, hebben een ontzettend kleine slaapkamer die ze bovendien moeten delen met iemand anders. Dat geldt ook voor de kast in die kamer, de douche en het toilet; er is gewoon helemaal geen privacy.” Daarnaast zijn er nog meer beperkingen, stelt Schaap. Zo kunnen de bewoners niet zelf koken, kunnen ze dus ook niet eten wanneer ze zelf willen, maar moeten ze dat doen op vaste tijden. “Verder hebben we aan boord van de schepen geen recreatieruimte en geen buitenruimte voor activiteiten. Ook ontbreken sportfaciliteiten. Op een reguliere opvanglocatie is dat anders. Daarom investeren wij in activiteiten buiten de opvanglocatie, zoals voetbal, sport en spel, een Brassband (drumspel) en in samenwerking met de Hooftzaak de mogelijkheid om iedere woensdag in een klein groepje gerechten uit hun eigen keuken te kunnen klaarmaken.
Verbale agressie
Zoals eerder aangegeven is het aantal incidenten op beide schepen volgens de COA-registratie erg laag. Daarnaast wijzen andere waarnemingen ook in die richting. Volgens Schaap geldt stemverheffing voor de opvangorganisatie al als verbale agressie. “Dat hoeft niet meteen te betekenen dat bewoners ruzie met elkaar hebben maar zich bijvoorbeeld aan elkaars gedrag ergeren.”
Huisregels
Verder kunnen bewoners erop worden aangesproken als ze de algehele COA-huisregels niet nakomen. Schaap: “Iedereen die aan boord komt, krijgt een gesprek met een medewerker over de huisregels. Ook worden ze doorgenomen, wordt gevraagd of mensen ze snappen en moeten ze tekenen voor ontvangst dat ze de regels hebben begrepen. Daarnaast zijn er ook algehele COA-huisregels en hebben we specifieke regels voor de boten opgesteld. Bijvoorbeeld dat je niet binnen mag roken maar alleen boven op het dek.” Bij constatering van overtreding van de huisregels wordt eerst altijd het gesprek aangegaan met die bewoner. Eventuele maatregelen kunnen daarop volgen. “Uiteindelijk is het doel van een maatregel dat mensen bepaald gedrag
niet meer vertonen. Dat kun je wat mijn betreft beter bereiken door het gesprek aan te gaan en uit te leggen waarom een maatregel is zoals die is.”
Laagdrempelig contact
“De mensen op de schepen zitten op elkaars lip, hebben elkaar niet uitgekozen en ondanks dat gaat het nog heel erg goed. Ik ben trots op de bewoners hoe zij het doen en ook heel trots op mijn medewerkers en hoe zij de bewoners begeleiden.” Volgens Schaap helpt het dat haar medewerkers de bewoners goed kennen. Doordat ze veelvuldig laagdrempelig contact met hen hebben vertrouwen de bewoners de COA-medewerkers en kunnen zij het gesprek aan gaan als ze signalen opvangen dat het niet goed gaat. Mochten bewoners een conflict hebben met elkaar, en daarmee naar COA-medewerkers komen, is het eerste advies volgens Schaap altijd om er in eerste instantie met elkaar over te praten en proberen uit te komen. “Waarbij ook aangegeven wordt dat als het niet lukt, ze terug kunnen komen en wij gezamenlijk in gesprek zullen gaan. Ik denk dat wij op een laagdrempelige manier een goede vertrouwensband opbouwen met onze bewoners. Dat kost tijd maar het is die tijdsinvestering waard. Ik ben beleidsadviseur geweest van het programma aanpak overlastgevende asielzoekers. Criminologie is mijn vak; ik ben van de preventie en de-escalatie en pas in laatste instantie van de repressie. Dat doe je door laagdrempelig en frequent contact met je bewoners te hebben. Doel daarvan is het opbouwen van een vertrouwensband. En door juist toenadering te zoeken bij bewoners die ongepast gedrag laten zien, naar de oorzaak te zoeken van dit gedrag. Vaak is dat gelegen in traumatische ervaringen, waar je dan samen over in gesprek kunt gaan en de juiste hulp bij kunt zoeken.”
Lang in onzekerheid
Dat er weinig incidenten zijn aan boord van de schepen zijn, mag volgens Schaap ook best opmerkelijk genoemd worden in het licht van de asielprocedure die lang duurt. Daardoor moeten asielzoekers lang wachten op een beslissing en dus op duidelijkheid. Dat knaagt aan deze mensen. “Je hoort vaak zeggen dat juist alleenreizende mannen voor veel incidenten zorgen. Dan denk ik dat we het hier dus al helemaal goed doen. Want dat is de doelgroep die wij huisvesten en die zorgen eigenlijk niet voor problemen; nogmaals, het gaat vooral om verbale incidenten.
Allerlei activiteiten
Schaap benadrukt dat er bewust geïnvesteerd wordt in het organiseren van activiteiten voor de bewoners en dat dit ook een belangrijke manier is om bewoners op een andere manier te leren kennen. Zo kunnen de bewoners voetballen op woensdag en donderdag en onder andere ook nog basketballen. “Verder zijn we de meedoen-balie gestart, waarbij we bewoners richting (vrijwilligers)werk helpen. (Betaald werk mogen asielzoekers verrichten als ze minimaal een half jaar in Nederland verblijven en een BSN-nummer hebben gekregen, red.). Daarnaast houden we maandelijks onze papierprikactie. En dan zijn er, niet te vergeten, de Nederlandse taallessen, waar bewoners gebruik van kunnen maken en taalondersteuning in de bibliotheek.” En dan zijn er nog allerlei activiteiten die de COA-medewerkers organiseren voor de bewoners. Zoals met Pasen en Koningsdag. Ook leggen asielzoekers al een aantal jaar een krans bij het oorlogsmonument tijdens de Nationale Dodenherdenking. “En onlangs hebben we ook meegedaan met de Week van de Cultuur. Daarbij waren Maassluizers welkom op de Lady Anne. En met Burendag 2026, op zaterdag 26 september, zijn mensen weer van harte welkom bij ons op de Patria. Kortom: we proberen aan allerlei sociale activiteiten mee te doen. Hulde daarbij ook aan Rani (Hamad, red.) en Patricia (van Lingen, red.) van gemeente Maassluis die ons daar super bij helpen. Patricia is daarbij echt de spin in het web; geweldig wat ze allemaal voor onze bewoners doet en weet.” Volgens Schaap is het de bedoeling om
het aantal activiteiten uit te breiden. Schaap is trouwens nog op zoek bij vrijwilligers die het leuk vinden om daarbij te helpen!
Meer nieuws uit Maassluis?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie