PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Oude Stadhuis.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Oude Stadhuis door de tijd
Van vergaderingen in een kasteel tot een ingenieus verplaatst gebouw en drie grote nieuwbouwfases: het stadhuis kent een rijke en veelzijdige historie.
Van kasteel naar Stadhuis
In de 15e eeuw kwam de vroedschap vermoedelijk bijeen in Slot Purmersteijn. Dat bleef zo totdat Purmerend in 1591 zijn eerste echte stadhuis kreeg. Het markeerde een belangrijke stap in de ontwikkeling van de stad.
Verbouwing 1: technisch hoogstandje
Slechts veertig jaar later moest het gebouw wijken voor de snel groeiende kaasmarkt. Op ingenieuze wijze werd het gehele stadhuis in 1631 met vijzels naar achteren verschoven. Het kreeg twee trappen naar de ingang en een bordes met de portretten van prins Maurits en Frederik Hendrik. Tussen de beelden stond in hardsteen een trotse tekst gebeiteld over de bouw, uitbreiding en ‘vijzelkunst’ waarmee het pand was verplaatst.
1591 is dit stadhuis geset
Door aanwas van neeringe hier wel op let
1633 door vergrooting van de markt magt
En de vijzelkonst alhier gebragt
Verbouwing 2: vernieuwing
Na ruim 130 jaar bleek renovatie noodzakelijk. Hoofdofficier Willem Blijdenberg kreeg de opdracht om het gebouw nieuw leven in te blazen. De kaaswaag maakte in het ontwerp plaats voor een rechtszaal. Ook werden er boven en beneden cellen gepland, omdat Slot Purmersteijn – dat tot 1741 als gevangenis had gediend – inmiddels was gesloopt. Het vernieuwde stadhuis kon daarna bijna een eeuw mee.
Verbouwing 3: nieuw stadhuis
In 1850 volgde een nieuwe bouwfase. Het trappenhuis werd vervangen door een balkon op vier zuilen en het hele gebouw werd strak gepleisterd. Wederom enkele decennia later werd een volledig nieuw stadhuis gebouwd, dit keer onder leiding van architect Jan Stuyt en stadsarchitect Wilke Postma.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Verhuizing Purmersteenweg
In 1994 kwam er een einde aan meer dan vier eeuwen stadhuis geschiedenis op de Kaasmarkt. De gemeentelijke organisatie verhuisde naar een nieuw, modern stadhuis aan de Purmersteenweg, op de plek van het voormalige Stadsziekenhuis. Daarmee begon een nieuw hoofdstuk in de bestuurlijke geschiedenis van Purmerend.
Huidige functies
Sinds 1996 fungeert het voormalige stadhuis als Purmerends Museum, waarin de geschiedenis van de stad tot leven komt. Het museum vertelt hoe Purmerend zich ontwikkelde van een klein vissersdorp — gelegen tussen de meren Beemster, Purmer en Wormer — tot een bloeiende marktstad.
Daarnaast vervult het gebouw een sociale functie: het is officieel erkend als trouwlocatie van de gemeente Purmerend. De trouwzaal biedt plaats aan maximaal 72 personen en is toegankelijk via een lift, wat het monument inclusief en praktisch maakt.
Artikel gaat verder onder de afbeelding.
Restauratie 2025
Onlangs onderging het monument een grondige restauratie. In maart 2025 begon renovatie, onder andere om houtrot in kozijnen, corrosie aan gevelankers en beschadigde houten balkkoppen aan te pakken. Ook het glas-in-loodraam werd tot in detail hersteld.
Op 8 oktober 2025 werd de restauratie afgerond en keerde het pand terug in het stadsbeeld als stralend historisch monument. De heropening werd gemarkeerd door een symbolische sleuteloverhandiging, samen met de start van een nieuwe expositie. Vanaf begin november is de trouwzaal weer beschikbaar.
Volgens de gemeente en betrokken restaurateurs is het gebouw hiermee weer klaar “voor de komende jaren” — klaar om blijvend dienst te doen als museum, cultureel erfgoed en ontmoetingsplek.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie