PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: de Boterwaag.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Boterwaag door de tijd
Vanaf de 17e eeuw groeide Purmerend uit tot een belangrijk handelscentrum. Wekelijks vonden hier vis- en veemarkten plaats, naast markten voor pluimvee, kaas en boter. Vooral de zuivelhandel was van grote betekenis voor de regio.
Net als kaas werd boter traditioneel op dinsdag aangevoerd. De handelaren brachten hun waar in vaten en kleinere kuipen naar de markt, waar de boter werd gewogen en verhandeld. Deze levendige marktpraktijk vormde lange tijd een vaste waarde in de stad.
Bouw van de Boterwaag
In 1881 verhuisde de boterhandel naar de Nieuwstraat. Daar werd een nieuwe, ruime boterwaag gebouwd met een doorgang naar de Nieuwegracht van ongeveer 45 meter lang. Het gebouw was ontworpen door stadsarchitect P. Mager en kenmerkte zich door fraaie trapgevels. De Boterwaag was niet alleen functioneel, maar ook architectonisch opvallend. Het gebouw onderstreepte het belang van de boterhandel voor Purmerend en gaf de Nieuwstraat een representatieve uitstraling.
Teruglopende handel
Aan het begin van de 20e eeuw nam de aanvoer van boter geleidelijk af. De grote hal bleek al snel te ruim voor het afgenomen handelsvolume. In 1910 besloot het gemeentebestuur het gebouw in twee delen te splitsen.
Gemeentearchitect W. Postema liet de achtergevel slopen en verbouwde het achterste deel tot gymnastiekzaal. Scholen en sportverenigingen konden deze ruimte huren. De oorspronkelijke handelsfunctie maakte zo deels plaats voor een maatschappelijke bestemming.
Van botermarkt naar boterveiling
In 1929 werd de traditionele botermarkt omgevormd tot een boterveiling. Hiervoor werd aanzienlijk geïnvesteerd in de organisatie en faciliteiten. Toch bleek deze modernisering geen blijvend succes: in 1938 kwam de boterveiling tot een einde. De activiteiten werden overgenomen door de Coöperatieve Centrale Eierveiling Purmerend, die tot 1962 vanuit deze locatie opereerde. Daarmee kreeg het gebouw opnieuw een handelsfunctie, zij het in een andere sector.
Sloop en seniorenwoningen
In 1967 werd ook het voorste deel van de Boterwaag gesloopt voor een verdere uitbreiding van woonzorgcentrum De Avondzon. Met de sloop verdween de karakteristieke gevel aan de Nieuwstraat. Op de plek van het markante gebouw verrezen seniorenwoningen.
Zo kwam een einde aan een tastbaar stuk marktgeschiedenis. Wat resteert, is het verhaal van een gebouw dat ruim tachtig jaar lang een belangrijke rol speelde in de economische ontwikkeling van Purmerend en dat symbool stond voor de stad als marktcentrum.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie