35 jaar Theater De Verbeelding in Purmerend: van verveling naar podium

Het begon in 1983. “Als er niks is, dan moeten we het zelf maar gaan doen”, dachten de twee, vertelt Cor Stam. Hij is vrijwilliger van het eerste uur en nog altijd bestuurslid. Zeventien jaar programmeerde hij het theater. In 35 jaar tijd is er veel veranderd, maar het doel bleef altijd hetzelfde: jonge theatermakers kansen geven.

Met subsidie van de gemeente organiseerden de twee journalisten popconcerten. Daarvoor richtten ze Stichting Broah op. Al snel kwamen er klachten van de buren over geluidsoverlast.

De initiatiefnemers bedachten iets anders. In de zomer gebeurde er in Purmerend weinig, en in het nieuwe Purmer-Noord was net een park met een openluchttheater geopend. Daar maakten ze straattheater. De aandacht verschoof van popmuziek naar theater. “Er waren echt hele mooie voorstellingen”, zegt Stam, met onder meer de Franse groep Royal de Luxe, die inmiddels niet meer te betalen is.

Een eigen theater

De initiatiefnemers wilden meer dan alleen zomertheater: een echt theater in Purmerend. Hun oog viel op een leeg pand op de Kaasmarkt. Voor het overleg met de gemeente richtten ze Stichting De Verbeelding op. Maar een onderzoek wees uit dat het pand niet geschikt was. Bovendien werd de Nicolaaskerk verbouwd tot Theater de Purmaryn, waardoor Purmerend ruim een jaar geen theater had. In die tijd organiseerde Broah veertien voorstellingen in het voormalige patronaatsgebouw ‘t Stamhuis. Toen de Kaasmarkt niet doorging, vroeg de gemeente of De Verbeelding in ‘t Stamhuis wilde gaan zitten. Op 21 september 1991 vond de eerste voorstelling plaats.

De programmeur van het openluchttheater was inmiddels afgehaakt. Stam, die iets van theater wist, nam het over. Frans Limburg, bestuurslid, kent hem als zijn leraar aardrijkskunde, die elk jaar een voorstelling maakte voor de examenleerlingen. “Theater zit sowieso al wel in het DNA van Cor, ook om het te maken.”

Vijftien jaar bleef De Verbeelding in ‘t Stamhuis. De artiesten vonden het heerlijk en de vrijwilligers kookten voor hen en aten met hen mee. “Het is echt een heel warm thuis geworden”, zegt Stam. Maar de zaal was smal. Moderne dans, die Stam graag programmeerde, paste er niet. “De dansers vlogen gewoon tegen de muur op.”

Toen bouwde de gemeente P3, een popcentrum met een kleine popzaal, een grote popzaal en een repetitiezaal voor harmonieorkesten. De gemeente vroeg of De Verbeelding wilde verhuizen. “Daar hebben we heel lang over nagedacht”, zegt Stam. Maar de zaal in P3 was veel breder, met een groter speelvlak. Sinds 2006 zit De Verbeelding daar, en zijn moderne dans en grotere voorstellingen mogelijk.

Kansen voor beginners

“Onze doelstelling is om vooral de jonge theatermakers kansen te geven”, zegt Stam. Wie net begint, komt volgens hem moeilijk aan de bak in de theaterwereld. Veel artiesten die bij De Verbeelding begonnen, spelen nu in grote zalen, zoals Sanne Wallis de Vries en Nietuithetraam. “Dat is, denk ik, onze belangrijkste taak. Mensen kansen geven en dan blijkt dat ze uitgroeien tot grote theatermakers. Daar zijn we trots op.”

Bij De Verbeelding gaat al het geld naar de programmering: subsidie van de gemeente, subsidie van het Fonds Podiumkunsten en de entreegelden. Trekt een voorstelling een keer maar twintig mensen, is dat geen probleem. Met Theater de Purmaryn, dat een zaal heeft voor 800 mensen en een kleine zaal voor 200, is er geen concurrentie. “Datgene wat wij programmeren, dat zouden zij nooit programmeren.” Limburg: “Ik denk dat we vrij uniek zijn, omdat we een professionele programmering hebben, alleen maar door vrijwilligers.”

Reuring en wijkjury’s

Volgens Stam beseffen veel mensen niet hoeveel initiatieven in Purmerend bij De Verbeelding vandaan komen. Tot 2001 organiseerde De Verbeelding elk jaar in augustus een parkfestival. Op een keer was het zo slecht weer dat het festival werd verplaatst naar de binnenstad, waar een Australische steltengroep tegen het stadhuis stond. Dat pakte goed uit en zo ontstond het Reuring Festival, dat inmiddels 25 jaar bestaat.

Theatermaker Adelheid Roosen kreeg de vraag of ze voorzitter wilde worden van de Toneeljury, die elk jaar de beste voorstellingen kiest. Ze was benieuwd wat mensen die zelden of nooit naar het theater gaan, de beste voorstelling zouden vinden. Zo ontstond de wijkjury.

Acht jaar geleden kwam dat initiatief ook naar Purmerend. Leden zien zes voorstellingen bij De Verbeelding en zes bij Theater de Purmaryn en kiezen aan het eind de beste. Sinds vier jaar is er ook een jongerenjury voor 14- tot 20-jarigen. Toen De Verbeelding begon, waren er vier wijkjury’s in Nederland, nu zijn het er 24. Ook fuseerde De Verbeelding met Stichting Jeugdtheater, waardoor er nu zeven à acht jeugdvoorstellingen in het programma staan.

Wie neemt het over?

Tussen de vijftig en zestig vrijwilligers houden De Verbeelding draaiende. De meeste zijn begonnen als twintigers, dertigers en veertigers en zijn nu zestigers of zeventigers. Dat kan volgens Stam een probleem vormen. Jonge vrijwilligers zijn moeilijk te vinden. “We moeten ons wel degelijk gaan realiseren hoe we gaan voortbestaan, aldus Stam.” Samenwerking met andere culturele organisaties in Purmerend gaat daarbij heel belangrijk worden.

Voorlopig draait het. In 35 jaar had het theater drie programmeurs. Stam deed het zeventien jaar, Peter Zuurveld twaalf jaar. Nu is Jurgen Walch programmeur. Het nieuwe theaterseizoen is 17 september van start gegaan.

Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.