Struikelstenen voor twintig vermoorde Rijswijkers

Door: Wim Dammers

De bijeenkomst werd bijgewoond door circa vijftig nabestaanden, bewoners van de huizen, van waaruit de slachtoffers werden weggevoerd en andere genodigden. De Werkgroep Stolpersteine van de Historische Vereniging Rijswijk heeft de afgelopen maanden informatie uit alle mogelijke bronnen verzameld over het leven van deze mensen: van ieder slachtoffer werd een schets gegeven van zijn of haar leven, de familieomstandigheden en waar en wanneer hun leven werd beëindigd. Deze verhalen werden verteld door nabestaanden, maar ook door leden van de Werkgroep in het geval er geen nabestaanden aanwezig waren. Stuk voor stuk tragische verhalen, over mensen, die vermoord werden om wie ze waren of omdat zij zich hadden verzet tegen de bezetter.

Niet vanzelfsprekend

In een toespraak stond burgemeester Huri Sahin uitvoerig stil bij de omstandigheden, waar de slachtoffers mee te maken kregen tijdens de oorlog. Zij legde in haar toespraak ook nadrukkelijk het verband met het heden: de persoonlijke verhalen van de slachtoffers doen ons beseffen, dat vrijheid niet vanzelfsprekend is. Ook stond zij stil bij de Joodse Rika Doodewaard, die een indrukwekkend kinderboek had geschreven, met een stimulerende inhoud waarmee ze haar tijd ver vooruit was. Voorzitter Joris Dik van de werkgroep had een oud exemplaar van dit boek getraceerd en hij heeft dit aan de gemeente geschonken.

Bloemen en steentjes

Na de individuele verhalen vertrokken de aanwezigen in twee groepen naar de huizen, waar de slachtoffers voor het laatst in vrijheid hebben gewoond. Het ging hierbij om acht adressen in Leeuwendaal en Cromvliet. Bij iedere woning werden struikelstenen onthuld, welke eerder door gemeentewerken in de stoep waren ingemetseld. Aansluitend werden bloemen gelegd en – naar joods gebruik- kleine steentjes geplaatst, waarna een minuut stilde in acht werd genomen.

Voor meer informatie over dit project kunt u terecht op de website van de Historische Vereniging Rijswijk.