Het openbaar badhuis: al 40 jaar een herinnering

Door Robert Heijdemann

Vergane glorie, nu is het een herinnering aan een tijd dat het leven er anders uit zag. Voor 5 cent ging je naar het badhuis. Uiteindelijk maakte het plaats voor woningen.

Wassen in de teil

Aan het begin van de twintigste eeuw hadden veel woningen in Rijswijk nog geen douche of bad. Wassen gebeurde vaak met een teil in de keuken of slaapkamer. Om de volksgezondheid te verbeteren ontstond het idee voor een openbaar badhuis.

Al in 1913 pleitte de plaatselijke afdeling van Het Groene Kruis voor de bouw ervan, maar door geldgebrek en de Eerste Wereldoorlog duurde het nog jaren voordat het plan werkelijkheid werd.

Bezoekers konden tegen een kleine vergoeding een warm bad nemen. Er waren aparte badkamers met grote gietijzeren badkuipen. Een badknecht zorgde ervoor dat de baden werden gevuld en na elk gebruik werden schoongemaakt. In de beginjaren was een wekelijkse wasbeurt voor veel mensen nog helemaal niet vanzelfsprekend. Oud-medewerker Koos Kleinee vertelde later dat sommige mensen vóór de oorlog dachten dat vaak baden zelfs ongezond was en dat één keer per jaar voldoende was. Dat laat zien hoe anders men toen tegen hygiëne aankeek.

Drukke jaren

Vooral in de jaren dertig, veertig en vijftig was het badhuis druk bezocht. Veel gezinnen in Oud-Rijswijk maakten er gebruik van. Het badhuis had daarmee niet alleen een praktische functie, maar was ook een ontmoetingsplek voor buurtbewoners.

Na de Tweede Wereldoorlog veranderde dat langzaam. Nieuwe woningen kregen steeds vaker een eigen badkamer en ook oudere huizen werden gemoderniseerd. Daardoor nam het aantal bezoekers jaar na jaar af.

Sluiting en sloop

Op 1 december 1976 sloot het badhuis definitief zijn deuren. Daarna ontstond een jarenlange discussie tussen de gemeente en het Buurtschap Oud-Rijswijk over de toekomst van het gebouw. Sommigen wilden het behouden vanwege de historische waarde, maar het pand raakte steeds verder in verval. In 1984 werd het voormalige badhuis uiteindelijk gesloopt. Daarmee verdween een gebouw dat bijna vijftig jaar deel had uitgemaakt van het straatbeeld van Oud-Rijswijk.

Het badhuis herinnert aan een tijd waarin schoon en warm water niet vanzelfsprekend was. Voor veel oudere Rijswijkers was een bezoek aan het badhuis een vast onderdeel van de week. Tegenwoordig is er niets meer van het gebouw over, maar dankzij foto’s en verhalen blijft deze bijzondere voorziening een belangrijk onderdeel van de geschiedenis van Oud-Rijswijk.