Struikelstenen herdenken leden van familie Swaan
De afgelopen zes jaar zijn in Rijswijk zo’n 50 struikelstenen geplaatst als herinnering aan in de oorlog door de Duitsers weggevoerde en vermoorde Joods inwoners. Op donderdag 6 september zijn acht struikelstenen onthuld voor verschillende leden van de Joodse familie Swaan. Zij kwamen om het leven in een concentratiekamp.
Stolpersteine zijn een heel bijzonder soort monument: niet één groot Holocaustmonument op een centrale plek, maar duizenden kleine monumenten precies op de plek waar iemand heeft gewoond. Het project is bedacht door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig en groeide uit tot een internationaal monument.
Stilstaan bij levensverhalen
Leden van deze familie woonden op drie adressen in Rijswijk: Haagweg 155, Caan van Necklaan 38 en Huis te Hoornkade 67. Tijdens een indringende bijeenkomst in Sociëteit Amicitia werd stil gestaan bij de levensverhalen van deze mensen, die gedurende jaren deel uitmaakten van de Rijswijkse gemeenschap.
Burgemeester Huri Sahin stond stil bij de betekenis van leggen van struikelstenen: door de namen van de slachtoffers te benoemen en zichtbaar te maken in het straatbeeld blijven ze onderdeel van de Rijswijkse geschiedenis.
Woning was onteigend
Vanuit Almelo was een nabestaande aanwezig, de heer Preger, kleinzoon van Levie Preger en Sara Preger-Swaan. Aan de Haagweg woonden aan het begin van de bezetting, de weduwe Naatje Preger-Swaan, haar zoon Levie Preger en haar verweesde nichtje Anna Swaan. De familie was eigenaar van verschillende crediet- magazijnen, warenhuizen waar men op afbetaling kon kopen, in Den Haag. Doordat de woning onteigend was en in gebruik gebruik genomen zou worden door de plaatselijke N.S.B. kring moesten zij halverwege 1942 naar Den Haag verhuizen. Op verschillende tijden zijn ze gearresteerd en via Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd.
Opgesloten in werkkamp
Op het adres Huis te Hoornkade 67 woonden sinds 1939 Barend Swaan, Debora Swaan-Creveld en hun zoon Leendert Swaan.
Barend was vleesgrossier. Al in 1941 werd zijn bedrijf overgenomen door de bezetter en geliquideerd. Leendert werd in 1942 opgesloten in een werkkamp en daarna naar Westerbork overgebracht: zijn ouders waren daar toen ook al naar getransporteerd. Alle drie zijn ze eind 1942 vanuit Westerbork naar Auschwitz vervoerd en daar vermoord.
Woonden in pension
Aan de Caan van Necklaan 38 woonden de uit den Haag afkomstige Simon Swaan en zijn vrouw Johanna Swaan-Velleman. Simon was eigenaar van een vleesgrossier bedrijf, dat in de loop van 1941, eerst onder beheer werd gesteld en vlak daarop geliquideerd. De laatste maanden voordat zij in 1943 gedeporteerd werden, woonden zij in een Joods pension in Den Haag.
Op 25 september en 17 oktober zullen opnieuw struikelstenen worden geplaatst in Rijswijk. Voor meer informatie: www.historischeverenigingrijswijk.nl/stolpersteine.
Meer nieuws uit Rijswijk?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie