Toewijzing gemeentepanden aan organisaties is niet voorspelbaar

Door Kor Kegel

Dat blijkt uit onderzoek van studenten Bestuurskunde van de Universiteit Leiden, uitgevoerd in opdracht van het Burgerkennisnetwerk Schiedam. De studenten richtten hun onderzoek op de vraag welke criteria de gemeente gebruikt bij het beschikbaar stellen van gemeentelijk vastgoed voor maatschappelijke organisaties.

Uit interviews met het CJV, Theater aan de Schie en medewerkers van de gemeente komt naar voren dat behalve beschikbaarheid van vastgoed ook de maatschappelijke meerwaarde, de financiële haalbaarheid, het type huurder en de geschiktheid van het pand een rol spelen.

Tegelijkertijd constateren de onderzoekers dat deze criteria in de praktijk niet altijd helder zijn uitgewerkt en dat de communicatie erover wel beter kan. Een organisatie met ruimtebehoefte weet dan niet welk criterium doorslaggevend zal zijn. Vooral het begrip maatschappelijke meerwaarde blijkt lastig meetbaar. Het is verschillend te interpreteren.

Eigenlijk maakt de gemeente per situatie een afweging, maar als niet helder is hoe de gemeente tot haar besluiten komt, leidt dat tot onzekerheid. Het valt de studenten op dat kleinere organisaties meer moeite moeten doen om hun maatschappelijke meerwaarde aan te tonen dan grote professionele instellingen.

De onderzoekers adviseren de gemeente Schiedam om een transparanter afwegingskader te ontwikkelen voor maatschappelijk vastgoed. Er moet duidelijk worden vastgelegd wat onder maatschappelijke waarde wordt verstaan en of dat aspect gelijkwaardig is aan financiële en praktische criteria. Ze adviseren de gemeente structureel met het maatschappelijk middenveld in gesprek te gaan over hun huisvesting. Dat kan het gevoel van willekeur verminderen. Bovendien kunnen knelpunten tijdig worden gesignaleerd en kan de gemeente beter inspelen op de behoeftes van organisaties.

Duidelijke criteria dragen bij aan continuïteit en stabiliteit in het beleid, omdat beslissingen minder afhankelijk zijn van individuele interpretaties of wisselende ambtenaren binnen de organisatie. Per ambtenaar kan de weging van wat maatschappelijk van waarde is verschillen. Echter, een strikte toepassing van criteria zou ten koste kunnen gaan van flexibiliteit en maatwerk.

Vervolgonderzoek zou zich kunnen richten op hoe andere gemeenten in Nederland het doen en of dat leidt tot meer tevredenheid. Ook zou onderzocht kunnen worden hoe maatschappelijke waarde concreet en meetbaar kan worden gemaakt, er rekening mee houdend dat dat voor kleine organisaties van vrijwilligers moeilijker is dan voor grote instellingen.

De gemeenteraad is nu aan zet, vindt het Burgerkennisnetwerk Schiedam, die opdrachtgever was van het onderzoek. De leden van het netwerk zagen de laatste tijd geregeld dat organisaties in hun voortbestaan worden bedreigd en dat initiatieven moeilijker uitvoerbaar bleken, onder meer door het onduidelijke vastgoedbeleid van de gemeente en de schaarser wordende middelen. Vanuit de gemeentelijke organisatie en het gemeentebestuur wordt weinig ondersteuning ervaren. Actief meedenken over oplossingen, laat staan meewerken gebeurt sporadisch, aldus het kennisnetwerk.

De desbetreffende organisaties kunnen samenwerkingsverbanden aangaan om kosten te delen en een sterkere organisatiekracht te krijgen. De gemeente zou enkele panden kunnen aanmerken als bedrijfsverzamelgebouwen, waar maatschappelijke organisaties met een betaalbare huur hun activiteiten kunnen uitvoeren.