Op de pijp met... Ed van Berkel en Piet van der Leer

Tekst: Esdor van Elten / Foto’s: Ton van Zeijl

Ed van Berkel (77) en Piet van der Leer (79) zijn bedenkers en beheerders van de Hoekse Schatkist, (https://dehoekseschatkist.nl/). Platform voor Hoeks erfgoed, kunst en cultuur, maar: “Er zijn veel banden met het Westland.” Piet is getrouwd met Riet. Heeft een zoon en twee kleinkinderen. Ed is weduwnaar van Marion en heeft drie kinderen (waarvan één overleden) en twee kleinkinderen. Ze wonen (uiteraard) in Hoek van Holland.

Met wie zit ik hier?
Piet: Ik ben Piet van der Leer. Geboren op Zuid in Rotterdam. Ik had nog een oudere zus. Mijn vader was een geboren schipper en werkte bij het Gemeentelijk Havenbedrijf. Varen, dat wilde ik ook. Leren vond ik maar niks. Na de mulo ging ik op mijn vijftiende van school. Ik ging varen op de Rijn, op een tankschip van Van Ommeren. Eigenlijk helemaal geen werk voor een jonge knul. Hele nachten wakker blijven, olie vloeibaar maken met stoom en leven op witte boterhammen met hagelslag. Het duurde gelukkig maar zes weken, want mijn vader vond een andere baan voor me als matroos bij de Rivierpolitie. Dat heb ik tot mijn diensttijd gedaan.

Ed: Ik ben ook een Rotterdammer, maar dan uit Overschie. Ik heb drie zussen en mijn vader werkte bij een galvanisch bedrijf. Zelf twijfelde ik tussen het onderwijs en de journalistiek. Mijn vrouw zei: maakt niet uit, als je maar zingend naar je werk gaat. Het werd het onderwijs, maar later ben ik wel gaan schrijven en door mijn vrouw werd ik daar goed in. Na de kweekschool heb ik drie jaar in Rhoon gewerkt. Daarna ging in het speciaal onderwijs in: de Gantelhof in Poeldijk. Speciaal Onderwijs stond in die tijd nog in de kinderschoenen. Dus we maakten veel materiaal zelf en waren spraakmakend in Nederland.

Kwam je zo ook in Hoek van Holland terecht?
Ed: Ja. We zochten een huis in de buurt. Mijn vrouw werkte op de Rozenhof en was betrokken bij de Plusbus, dus we hadden stevige wortels in het Westland. Omdat daar niets te krijgen was kwamen we in Hoek van Holland terecht. Daar hadden we ook veel leerlingen. We zijn hier gebleven, ook toen ik van carrière switchte. Het maken van audiovisueel materiaal. Daarmee was ik al begonnen op school, en via de KRO schoolradio, waar ik werd opgeleid door de ouwe hoorspelmakers, ben ik freelancer geworden, naast dat ik een opleiding orthopedagogie deed. Dat heb ik zeven jaar gedaan. Door mijn schrijfervaring kon ik toen terecht bij de Nederlandse Onderwijsfilm. Het eerste scenario dat ik schreef was voor een film over het Westland en daarna zijn er nog veel (regionale) films gevolgd. Later ook veel multimedia en websites. Toen het instituut eerst geprivatiseerd werd en in 2004 failliet ging bleven veel opdrachtgevers bij mij en zo heb ik de laatste jaren tot mijn pensioen als ZZP’er volgemaakt. Ook daarna ben ik actief gebleven in het vak.

Piet: Ik kwam ook naar Hoek van Holland, volgens het principe: wonen waar je vaart. Na mijn diensttijd bij de Marechaussee, zonde van mijn tijd, heb ik even kort de politieschool gedaan, maar dat werd het niet. Ik werkte vervolgens een tijd op een rondvaartboot en daarna werd ik matroos bij het Gemeentelijk Havenbedrijf. Toen die ging uitbreiden kwamen er meer schepen en daarvoor waren kapiteins nodig. Ik was de jongste ooit en zo heb ik een aantal jaar gevaren in Europoort en de Botlek. Uiteindelijk ben bij het Gemeentelijk Havenbedrijf Hoofd van de afdeling Opleiding, Vorming en Training geworden. Dat ging heel goed tot een rijke meneer me aanbood een eigen instituut te starten. Hij zou betalen. Ik had mijn baan al opgezegd toen de beurs instortte en hij zich terugtrok. Ik wilde me niet laten kennen dus ik ben toch weggegaan en ben zelfstandig verder gegaan, onder andere met de ontwikkeling van een opleidingsmanagementsysteem. We waren op een gegeven moment marktleider in Nederland. Onze zoon had toen eigenlijk mijn werkzaamheden overgenomen. Op mijn 70-ste ben ik gestopt en een paar jaar later hebben we het bedrijf, met inmiddels 23 werknemers, verkocht.

Hoe kennen jullie elkaar?
Piet: We liepen elkaar geregeld tegen het lijf via onze hobby’s; ik speel gitaar en maak foto’s. Bij een kunstroute in Hoek van Holland maakte ik muziek op locatie. Onder andere bij Chateau du Lac en daar is het idee van de Hoekse Schatkist geboren.

Ed: Ik was betrokken bij Kunstenaars aan Zee en Schrijvers tussen de Kassen. We organiseerden onder andere poëziepodia en we deden onder andere een project met gedichten met foto’s waar Piet aan meedeed. Dus we kenden elkaars talenten en van het een kwam het ander.

Wat houdt de Hoekse Schatkist in?
Piet: Het is een platform voor Hoeks erfgoed, kunst en cultuur. Maar omdat er in de Hoekse verzamelingen ook objecten liggen van buiten Hoek van Holland, maken we regelmatig uitstapjes naar aanpalende gemeenten. Begonnen vanuit Chateau du Lac, waar heel veel bijzondere voorwerpen te zien zijn. Maar je kunt daar niet zomaar heen. Het is een beetje een verborgen schat van Hoek van Holland. En de verhalen die bij de voorwerpen horen zitten vooral in het hoofd van de eigenaar; Piet van der Meer. Wij willen die breder toegankelijk maken: met verhalen, gedichten, foto’s, noem maar op. Noem het een digitaal museum.

Ed: Dat is het eerste concept en dat staat nu. De volgende stap is dat we er andere verzamelingen van andere organisaties aan gaan toevoegen: de Kunstplaats, Het Atlantikwall Museum en bunker Bremen, het Kustverlichtingsmuseum. Het Reddingsmuseum... De gemene deler is dat het een link met Hoek van Holland moet hebben. Van sommige gebeurtenissen, neem de ramp met de Berlin in 1907, ligt materiaal verspreid bij allerlei organisaties. Wij willen dat in kaart brengen en er een compleet verhaal van maken.

De verborgen verhalen…
Piet: neem nou de verzameling die bij de KNRM (het station van de reddingsboot) ligt. Aan elk voorwerp kleven verhalen van redders die soms meer dan 100 jaar geleden in een houten sloep de zee opgingen om zeelui te redden. Die kregen daar wat geld voor, maar alleen bij een actie. Dus ze moesten ook andere dingen doen om aan de kost te komen. Veel van hen gingen koffers sjouwen op het station. Dat is iets wat haast niemand meer weet.

Hoe werkt het?
Piet: Op https://dehoekseschatkist.nl staan allerlei voorwerpen. Daar kun je op klikken en vervolgens krijg je het onderwerp te zien met alle relevante media daarbij; het verhaal, foto’s, een gedicht, een schilderij of tekening.

Een Hoekse schatkist, maar met een duidelijke link met het Westland…
Ed: Er zijn veel banden met het Westland. Je komt op Chateau du Lac talloze voorwerpen en verwijzingen naar het Westland tegen; klokken van de Ontmoetingskerk in Naaldwijk, verwijzingen naar de Dom in De Lier… noem maar op. Daarnaast zijn ook kunstenaars en schrijvers uit Westland betrokken. Zo maakte een vrouw uit De Lier een gedicht over een antieke wasmachine op het Chateau. Dat hoeft overigens niet uitsluitend Westlands te zijn hoor, we zoeken ook contact met kunstenaars in andere regio’s zoals Den Haag en zeker ook Rotterdam.

Waarom noem je Rotterdam zo nadrukkelijk?
Ed: Hoek van Holland en Rotterdam, die verhouding wringt altijd een beetje. De Hoek is soms wel een beetje naar binnen gekeerd. Maar we hebben Rotterdam echt nodig. Niet alleen financieel; Cultuur Concreet is een van onze financiers, maar ook vanwege haar diversiteit. En ook zij beschikken over rijk oorlogs- en maritiem erfgoed.

Piet: Dit is een project dat je vooral samen doet. Niet alleen Ed en ik, maar juist ook veel anderen. Carl Muller heeft voor ons de website ontwikkeld en hij denkt met ons mee om de website toegankelijk te laten zijn voor jong en oud. Wij zijn ondertussen bezig met de verschillende organisaties mee krijgen. Want ons erfgoed, dat is van ons allemaal!

Wil jij ook Op de Pijp of ken je iemand met een mooi verhaal? Mail dan naar redactie.hhw@uitgeverijwestmedia.nl.

Foto’s: Ton van Zeijl