Onterecht vergeten: Koningin-Moeder Emma redde het Koninklijk Huis
HAARLEM - De Noorder Emmakade, de Eerste Emmastraat, de Tweede Emmastraat, de Emmaschool en de Regentesselaan: de populaire Koningin-Moeder Emma leeft nog steeds voort op een flink aantal Haarlemse straatnaambordjes.
Door Marianne Overbeeke
Haar bijzondere levensverhaal begint op 2 augustus 1858 in Duitsland, waar Emma het levenslicht ziet als prinses van Waldeck en Pyrmont. Ze groeit op in een welgesteld milieu en krijgt les in handwerken, tekenen en Franse literatuur.
Koning Willem III
Op twintigjarige leeftijd aanvaardt ze een huwelijksaanzoek van de Nederlandse koning Willem III, die dan bijna veertig jaar ouder is dan zij. Ondanks het leeftijdsverschil was het een geslaagd huwelijk. Emma temperde Willems norse buien en was door haar open en vriendelijke houding veel toegankelijker voor burgers en politici.
Wilhelmina, de enige dochter van Emma en koning Willem III, wordt in 1880 geboren. Eerst nog zonder uitzicht op de troon omdat koning Willem III twee zoons had uit zijn eerdere huwelijk. Echter, beiden komen te overlijden, en als Wilhelmina nog maar drie jaar is, wordt zij volgens de grondwet de ‘vermoedelijke troonopvolgster’.
We zijn er nog!
Toen koning Willem III in 1890 overleed, nam Emma de rol van regentes op zich tot Wilhelmina meerderjarig werd in 1898. Ze begreep het belang van publieke optredens en werkte hard om het koningshuis tot een nationaal symbool te maken. Ze begreep dat iedereen graag met haar en vooral met Wilhelmina wilde kennismaken. Onder het motto ‘we zijn er nog’ bezocht ze samen met Wilhelmina van 1891 tot 1896 alle Nederlandse provincies waar ze overal enthousiast onthaald werden.
Briefje van Mondriaan
Een boeiend inkijkje in het leven van Emma zijn bewaarde brieven in het Nationaal Archief. Er werden geschenken aangeboden zoals gedichten, schilderijen, en bloemen. Een heel bijzonder geschenk was de Gouden Koets. Maar ook het pamflet over vrouwenkiesrecht van de bekende arts en feministe Aletta Jacobs belandde in haar postvakje. Emma werd ook geregeld om een financiële bijdrage gevraagd, zowel door particulieren als voor het goede doel. Eén van de aanvragers was de jonge Piet Mondriaan, die een bijdrage vroeg voor zijn kunstopleiding in Parijs. Met vooruitziende blik gaf Emma gehoor aan dat verzoek, Piet werd later de wereldberoemde kunstenaar Mondriaan.
Nationaal geschenk
Emma zette zich in voor de bestrijding van armoede en tuberculose, bij haar afscheid als regentes werd een nationaal geschenk van 300.000 gulden opgehaald, dat ze besteedde aan de oprichting van het eerste Nederlandse sanatorium en een fonds. Dit fonds, het Koningin Emmafonds, bestaat nog steeds. Emma overleed op 20 maart 1934. Een ongekende golf van rouw overspoelde Nederland, de belangstelling voor het bijzetten van haar lichaam in de grafkelder van de Oranjes in de Nieuwe Kerk in Delft was zo groot dat er tribunes gebouwd moesten worden. Emma blies het stof af van het Koninklijk Huis en loodste met ferme hand de 20ste eeuw in zodat Nederland anno nu nog steeds een koninkrijk is.
Onterecht vergeten
Woon jij in een straat die vernoemd is naar iemand die onterecht vergeten is? Stuur een berichtje naar mar.overbeeke@gmail.com en wie weet is jouw straat de volgende in deze rubriek.
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie