Onterecht vergeten: huisarts en verzetsheld Jan Roorda (1893 – 1946)

Door Marianne Overbeeke

Jan werd geboren op 22 september 1893 in Groningen en vestigde zich na zijn artsenexamen in 1920 als huisarts in Haarlem.

Medisch Contact

Al snel na de bezetting werd merkbaar dat de Duitsers verwachten dat de artsen zouden ‘meewerken’. Op 24 augustus 1941 richtte Jan Roorda samen met twee andere artsen de verzetsorganisatie ‘Medisch Contact’ op. 

‘Het verzet van artsen was niet meer te stoppen’

Zij namen het initiatief voor acties tegen de bezetter. Met behulp van ‘estafetteberichten’ deelden ze medische informatie en spoorden ze hun collega’s aan om zich te blijven houden aan hun artseneed, met andere woorden om iedereen te verzorgen en genezen, ook Joodse burgers en verzetslieden. 

Vernietigd

Voor ieders veiligheid was het de bedoeling dat de berichten werden vernietigd nadat ze waren gelezen, daarom zijn er slechts vijf teruggevonden. De Duitse bezetter wilde onder andere dat patiënten met steek- en schotwonden zouden worden gemeld bij de overheid, omdat mensen met dergelijke kwetsuren vaak door een verzetsactie gewond waren geraakt.

Bordjesactie

Jan werd op 8 december 1941 gearresteerd. Hij zat gevangen in het politiebureau van Haarlem en werd in maart 1942 overgebracht naar Kamp Amersfoort. Daar werd hij na een paar weken weer vrijgelaten. Maar het verzet was niet meer te stoppen; bijna alle artsen hadden zich aangesloten bij het Medisch Contact. De overheid wilde in 1943 dat alle artsen zich zouden verenigen in de ‘artsenkamer’. Het Medisch Contact organiseerde de ‘bordjesactie’ waarbij artsen verklaarden dat ze niet meer als artsen zouden werken. Ze haalden hun praktijkborden van de voordeur of streepten het woord “arts” door op receptenbrieven. Helaas waren er ook NSB’ers die de Duitse bezetters behulpzaam waren door de woningen van artsen te bekladden met verf zodat de bezetters wisten waar ze naartoe moesten om een arts te arresteren.

Gered

Door het taaie verzet van de artsen zijn er vele levens gered. Jan heeft als een van de oprichters van Medisch Contact daarin een cruciale rol gespeeld. Hij overleed een jaar na de bevrijding plotseling als gevolg van een hartkwaal.

Meer over het artsenverzet: www.historiek.net/het-artsenverzet-opgesloten-in-kamp-amersfoort-in-1942-en-1943/148255/

Onterecht vergeten

Woon jij in een straat die vernoemd is naar iemand die onterecht vergeten is? Stuur een berichtje naar mar.overbeeke@gmail.com en wie weet is jouw straat de volgende in deze rubriek.