Carel’s strijd en kracht: barista met een missie
HAARLEM - Carel Koning, barista-in-opleiding bij het koffiehuis, heeft een spraakstoornis. De woorden die in zijn hoofd zitten kan hij slechts met grote moeite of helemaal niet uitspreken. Dat vindt hij zelf ook heel wonderlijk.
Door Weert Schenk
Nergens in Haarlem heeft een etablissement zo’n verscheidenheid aan medewerkers en clientèle als het Open koffieHuis in Schalkwijk. Er vinden ontmoetingen plaats tussen mensen die elkaar op straat straal voorbij zouden lopen. Ze komen uit vele landen, mannen en vrouwen, jong en oud, rijk en arm, wit en gekleurd, gelovig en niet gelovig, gezond en minder gezond. Haarlems Nieuwsblad publiceert maandelijks een portret van een van hen
Carel’s spraakuitdaging
Afasie, zoals de aandoening heet, verhindert dat hij hele gesprekken kan voeren. Sinds Carel in het koffiehuis werkt, merkt hij dat het praten wel steeds beter gaat. Hij heeft geen idee hoe dat komt. “Misschien omdat ik me er hier op mijn gemak voel”, zegt hij, “hier voel ik me geen patiënt.”
Bezoekers van het koffiehuis vragen hem soms hoe lang hij al een spraakstoornis heeft. “Sinds 2022”, antwoordt hij dan, “ik had een hersentumor.” Hij zegt er geen moeite mee te hebben om dat uit te leggen: “Ik kan dat moeilijk verdoezelen.”
Van accountant naar zzp’er
Carel, nu 59 jaar, had een glanzende carrière als accountant. Hij werkte op hoog niveau bij ondere andere Ahold en Deloitte, totdat het hem niet meer beviel en hij in 2018 verder ging als zelfstandig ondernemer.
Drie jaar later kon hij niet meer werken. Zijn hoofd zat vol en was “gevoelloos”. Carel zag wazig, kon zich niet meer concentreren en de cijfers waarmee hij zo vertrouwd was, begonnen door elkaar heen te lopen. “Ik liep als een zombie rond”, zegt hij, “volgens de huisarts was ik depressief.”
In die periode liep zijn relatie, die al bij tijd en wijle ernstig haperde, op de klippen. Carel vertrok uit het mooie Heemsteedse huis: ”Ik was vooral bezig met overleven.” In een bijgebouwtje op het landgoed van zijn broer vond hij onderdak. Het landhuis zelf was verhuurd aan arbeidsmigranten.
Van verlies naar veerkracht
Het jaar daarop werd een andere diagnose over zijn gezondheidsklachten gesteld. Er bleek helemaal geen sprake te zijn van depressiviteit. In zijn hoofd zat een tumor die inmiddels de omvang van tennisbal had gekregen. In juli volgde een zware, levensbedreigende operatie. Toen hij uit de narcose kwam, vroeg de chirurg hem alleen tot tien te tellen. Dat ging, maar daarna kon hij wekenlang letterlijk geen enkel woord zeggen. Carel dacht dat de operatie was mislukt.
‘Ik ga niet dood; Ik ga dit overleven’
Hij werd opgenomen in een revalidatiecentrum. Ondertussen moest Carel ook zware chemokuren en bestralingen ondergaan en kreeg hij meerdere epileptische aanvallen. Voor zichzelf wist hij vastberaden: “ik ga niet dood; ik ga dit overleven.”
Carel is hoe dan ook vastberaden en van plan tenminste 68 jaar te worden.
Hoezo 68 jaar?
“Mijn vader overleed op die leeftijd. Ik weet ook niet waarom ik hem wil overleven. Maar die 68 jaar houd ik aan.”
Hij is nog niet vrij verklaard van kankercellen. Daar denkt hij zich ook niet te veel over na, zegt hij: “ik kan dat goed wegzetten.” Zeker is dat zijn leven nooit meer zal worden als voor de ziekte: “Maar het kan zeker nog beter worden dan nu.” Plannen maken helpt daarbij. Onlangsging gaat hij alleen en op een gewoon herenrijwiel de helft van het Pieterpad fietsen: “Het was waanzinnig. Ik heb genoten. Dat is toch leven?!”
Nieuw thuis in Schalkwijk
Inmiddels woont Carel niet meer bij het landhuis van zijn broer, maar in een keurig appartement in het Haarlemse Schalkwijk. “Spaarzaamheid loont”, zegt hij, “als belegging heb ik hier jaren geleden drie appartementen gekocht en verhuurd. Ik was blij dat één huurder opzegde, waardoor ik hier kon intrekken.”
In de loop der tijd had hij had ook zes klassieke auto’s verzameld, waaronder een redelijk dure: een Jaguar S-type uit 1964. Die collectie heeft hij verkocht, omdat autorijden niet meer mag. De garage, waarin hij de wagen parkeerde, verhuurt hij nu.
Financiële zelfredzaamheid
Doordat ik mijn geld niet heb verbrast, hoef ik gelukkig niet op een houtje te bijten, zegt hij.“Toen ik zzp’er werd, heb ik geen arbeidsongeschiktheidsverzekering afgesloten. Dat soort verzekeringen zijn ontzettend duur en daarom liet ik het zitten. Stom, misschien. Nou ja, ik ga ervan uit dat ik het tot mijn pensioen financieel red.”
De welstand neemt niet weg dat hij zich regelmatig eenzaam voelt. Zoals laatst, toen hij met studiegenoten op een terras zat. Dat was veel praten en lachen. Carel vindt zichzelf dan een buitenstaander. Met zijn spraakstoornis kan hij in gezelschappen nauwelijks meedoen. “Dat frustreert”, zegt hij, “maar ik kan ermee leven.”
Koffiehuis als nieuwe bron van kracht
Het werk in het koffiehuis heeft hem opgekikkerd, vooral ook omdat hij weer buiten een zorginstelling actief is. Carel heeft het er erg naar zijn zin en bij zijn collega’s ligt hij goed. Heel mooi vindt hij de dagopening met werknemers en vrijwilligers van het Open koffieHuis en de naastgelegen kringloopwinkel Woord en Daad: “Moslims, joden, christenen en ongelovigen zoals ik bidden gezamenlijk tot de Here. Iedereen doet mee, ik ook. Dat is zo bijzonder.”
Een plek waar iedereen gehoord wordt
Tijdens de dagopening kan iedereen zijn eigen verhaal kwijt, vertelt hij. “Je kan het hebben over wat je bezig houdt, een leuke belevenis of een probleem, dat maakt niet uit. Er wordt écht geluisterd en aandachtig naar je geluisterd. En als je wilt, wordt er zelfs voor je gebeden. Zo’n gezamenlijk start met verhalen en gebed is toch fantastisch?”
Hij zwijgt even en zegt dan: “nu wil ik betere schuimmelk voor de cappuccino leren maken.”
Meer nieuws uit Haarlem?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie