PURMEREND – In deze rubriek gaan we terug in de tijd waarin Purmerend nog een marktstad was en het straatbeeld werd bepaald door paard en wagen, ouderwetse gevels en mensen in klederdracht. Wekelijks tonen we een oude foto van een markante plek in Purmerend en zetten die naast het huidige beeld van die locatie. We duiken kort in de geschiedenis, halen herinneringen op en laten zien hoe het stadje door de jaren heen is veranderd. Deze week: Hoornse Vaart.
Door: Naomi Fischer
De foto’s komen uit het rijke archief van de Vereniging Historisch Purmerend (VHP). De bijbehorende verhalen worden aangeleverd door vrijwilligers van de VHP.
Hoornse Vaart door de tijd
De Hoornse Vaart, ook wel bekend als de Beemsterringvaart, vormt al eeuwenlang een belangrijk onderdeel van het Purmerendse landschap. Langs dit water speelde zich niet alleen vervoer af, maar ook architectuur, onderwijs, cultuur en industrie lieten hier hun sporen na.
Trekschuiten als openbaar vervoer
Links langs de vaart lag vroeger regelmatig een trekschuit voor anker. Dit type schip maakte deel uit van het trekschuitenstelsel, een vroeg en goed georganiseerd openbaar vervoersnetwerk dat in de zeventiende eeuw tot stand kwam. Via vaste vaarroutes werden steden als Amsterdam, Purmerend en Hoorn met elkaar verbonden, met zijtakken naar onder meer Monnickendam en Edam. Reizigers konden relatief comfortabel en volgens een dienstregeling per schip reizen, iets wat voor die tijd bijzonder was.
Het Witte Huis: een gebouw met vele functies
Aan de rechterzijde van de Hoornse Vaart staat Het Witte Huis, een pand met een veelzijdige geschiedenis. Oorspronkelijk diende het als onderkomen van de stadsarchitect. In de loop der jaren kreeg het gebouw uiteenlopende bestemmingen. Zo werd het bewoond door vormgever Jac. Jongert en deed het dienst als landbouw-huishoudschool. Ook werd het gebruikt als oefenruimte voor concerten en als thuisbasis van jeugdsoos De Duiventil. Toen het pand uiteindelijk in particuliere handen kwam, werd het verbouwd tot drie woningen.
De oventegelfabriek: industriële trots van Purmerend
Verderop langs de vaart is de schoorsteen te zien van de voormalige oventegelfabriek. De oorsprong van deze tegelbakkerij gaat terug tot 1683. Gerrit Paardekoper en later Jan Lankelma transformeerden het ambachtelijke bedrijf tot een gemechaniseerde fabriek. De in Purmerend geproduceerde oventegels waren zeer geliefd bij bakkers in binnen- en buitenland, vooral bij bedrijven die werkten met houtgestookte ovens.
Duizenden, en mogelijk miljoenen tegels vonden hun weg per schip en later per spoor naar afnemers. Met de introductie van elektrische ovens en de opkomst van grootschalige broodfabrieken nam de vraag echter sterk af.
Einde van een tijdperk
Na ruim 250 jaar kwam er in 1959 een einde aan deze unieke Purmerendse fabriek. In dat jaar werden de laatste oventegels gebakken. Wat resteert, is een rijke geschiedenis die nog altijd zichtbaar is langs de Hoornse Vaart — een plek waar vervoer, wonen en industrie samenkwamen en het verhaal van Purmerend mede vormgaven.
Vereniging Historisch Purmerend
De Vereniging Historisch Purmerend (VHP) zet zich sinds 1971 in om de rijke geschiedenis van Purmerend levend te houden. Met een uitgebreide collectie foto’s, kaarten, objecten en een eigen magazine brengt de vereniging het verleden in beeld én verhaal. Elk jaar worden lezingen, presentaties en stadswandelingen georganiseerd voor een breed publiek. Zo blijft het verhaal van Purmerend generatie op generatie bewaard.
Nieuwsgierig geworden kijk dan op de website van de Vereniging Historisch Purmerend of wordt meteen lid via deze link.
Dit bericht is ook gedeeld via ons WhatsApp-kanaal van Purmerend. Ook razendsnel het laatste nieuws in je app? Volg het Rodi-kanaal nu (anoniem) via deze link.
Meer nieuws uit Purmerend?
Ontvang de laatste updates per mail — schrijf je hier in!
Heb je ook een nieuwtje? — Tip hier onze redactie