Monumenten vol verhalen: Schagen opent zaterdag 29 bijzondere locaties

Het thema van de landelijke Open Monumentendag is dit jaar ‘Veerkrachtig erfgoed, in tijden van onzekerheid’. De monumenten in de gemeente Schagen laten ieder op hun eigen manier zien hoe gebouwen en verhalen door de tijd heen zijn veranderd en bewaard gebleven.

Van 11.00 tot 16.00 uur kunnen bezoekers op veel plekken gratis naar binnen. Daar wacht meer dan alleen een kijkje achter de voordeur: er zijn rondleidingen, tentoonstellingen, muziek, demonstraties en activiteiten voor jong en oud.

Schagen: van kerken tot oorlogsmusea

In Schagen zijn verschillende monumenten geopend. In de Grote Kerk aan de Markt worden de hele dag rondleidingen gegeven en kan de toren worden beklommen. Wie de klim maakt, wordt boven beloond met uitzicht over de stad.

Op het Slotplein zijn beide historische slottorens toegankelijk. In het Regionaal Museum 1940-1945 vertelt beheerder Niekjan Grooff bezoekers over de regionale oorlogsgeschiedenis. In het Museum Slag van de Somme 1914-1918 vertelt Willem van Erp ieder heel uur over Willem de Bastaard en zijn in de toren drie etages met voorwerpen uit de Eerste Wereldoorlog te bekijken.

Ook de R.K. Sint Christoforuskerk aan de Molenstraat is geopend. Daar zijn onder meer het Nicholson-orgel, glas-in-loodramen en een bijzondere preekstoel te bewonderen. In de Bethelkerk kunnen bezoekers ondertussen kennismaken met de geschiedenis van het gebouw, waarin ooit de eerste bioscoop van Schagen zat.

Bij Boerderij- en Rijtuigmuseum Vreeburg zijn de exposities ‘Terpen in en rond Schagen’ en ‘Kermis’ te zien. Voor bezoekers zijn er bovendien ouderwetse spelletjes zoals sjoelen en ballengooien.

Molens volop in beweging

Wie van molens houdt, heeft zaterdag bijna keuzestress. In verschillende dorpen rond Schagen zijn historische poldermolens geopend. De molenaars verzorgen rondleidingen en vertellen over de rol die de molens speelden in de strijd tegen het water.

Zo zijn onder meer Molen D in Schagerbrug, Molen F in Burgerbrug, Molen Noorder G in Sint Maartensbrug, Molen Noorder M in Sint Maartensvlotbrug, Molen Ooster N in Schagerbrug, Molen OT en Molen PV in ’t Zand, Molen P in Oudesluis en Molen Zuider G in Burgerbrug te bezoeken.

Een bijzondere vermelding verdient de Waarlandsmolen. Deze houten poldermolen dateert uit de 16e eeuw en is tegenwoordig ingericht als museum. In het naastgelegen Molenhuijs is een expositie te zien over de eeuwenlange strijd tegen het water. Bij mooi weer laat de molenaar de molen draaien.

Ook Korenmolen De Hoop in ’t Zand doet mee. De molen kent een bijzondere geschiedenis: hij werd in 1631 bij Leiden gebouwd als volmolen, werd later houtzaagmolen en verhuisde in 1865 naar ’t Zand. Tijdens Open Monumentendag zijn er rondleidingen en is zelfgemalen meel te koop.

Kerken vol verhalen

Ook de dorpskerken vormen een belangrijk onderdeel van de monumentendag. In Warmenhuizen zijn de Hervormde of Oude Ursulakerk en Herberg De Moriaan geopend. De Ursulakerk is een laatgotisch monument met unieke schilderingen uit 1525 van Jacob Cornelisz van Oostsanen. In de kerk is bovendien een expositie van zeven kunstenaars te zien.

In Tuitjenhorn is de Sint Jacobus de Meerderekerk geopend. Daar zijn rondleidingen, muziek en een diavoorstelling over de monumentale bijzonderheden. Voor kinderen zijn er kleurplaten en limonade.

De Hervormde Kerk in Eenigenburg dateert uit 1792 en staat op een 14e-eeuwse terp. Bezoekers kunnen er een tentoonstelling met moderne kunst bekijken. In Valkkoog klinken ieder heel uur blokfluitmuziek en orgelspel. Ook wordt uitleg gegeven over het historische orgel.

Een heel bijzonder monument is de Schuurkerk in Krabbendam. Het gebouw ontstond uit een verbouwd woonhuis met schuur en is een van de weinige overgebleven schuurkerkjes in Nederland. Het monumentale Blötz-orgel uit 1765 is een belangrijke blikvanger. Op zaterdag wordt het orgel bespeeld; zondag is er een markt met lokale producten.

Verhalen van de kust

In Callantsoog zijn de PKN-kerk en stolpboerderij Tante Jaantje geopend. In de kerk kunnen bezoekers meer horen over de geschiedenis en het bijzondere miniatuurschip dat in het interieur hangt.

Bij Tante Jaantje staat de kustgeschiedenis centraal. De stolpboerderij is een van de laatste duinboerderijen van Noord-Holland en dateert uit ongeveer 1800. Er zijn tentoonstellingen over strandvondsten, de ontwikkeling van Callantsoog van heerlijkheid tot badplaats en souvenirs uit het verleden. Ook delen van een eeuwenoud schip dat bij Callantsoog op het strand aanspoelden, zijn te zien.

In Oudesluis opent de voormalige hervormde kerk haar deuren. Het gebouw werd in 1861 gebouwd nadat de voorganger door een storm was verwoest. Tegenwoordig staat het bekend als het Cultuurkerkje en worden er culturele activiteiten georganiseerd.

Gratis op pad

De deelnemende monumenten zijn zaterdag 12 september van 11.00 tot 16.00 uur gratis toegankelijk. Sommige locaties zijn ook zondag 13 september geopend, vaak met een afwijkend programma of andere activiteiten.

Of je nu geïnteresseerd bent in molens, kerken, kunst, geschiedenis, waterbeheer of gewoon nieuwsgierig bent naar bijzondere plekken in de eigen omgeving: tijdens Open Monumentendag is er alle reden om op ontdekkingstocht te gaan.

Voor het volledige programma: klik hier.