Migratieverhalen over eten en thuis in Schiedams museum

De tentoonstelling is te zien in de Stadsgalerij van het museum en loopt tot en met 14 maart 2027. Meer dan de helft van de Schiedammers heeft een migratieachtergrond. Zijzelf, of een generatie voor hen, verlieten hun oude thuis. Wat ze meenamen, was hun eten – als houvast, als trots en als manier om contact te maken met anderen.

Kleine toko

Wie de tentoonstelling binnenstapt, lijkt een kleine toko binnen te lopen. Verspreid door de gewelfde ruimte staan tafeltjes met stoelen. Aan elk tafeltje schuift de bezoeker aan bij een van de zes deelnemers. Hun verhaal is niet alleen te lezen, maar ook te zien in het werk van kunstenaar Pris Roos, begeleid door een soundscape van kook- en restaurantgeluiden.
Roos ging voor de tentoonstelling in gesprek met de zes Schiedammers over de betekenis van eten in hun migratieverhaal. Het onderwerp is haar vertrouwd: ze groeide zelf op in de Indonesische toko van haar ouders. Voor het kunstwerk gebruikte ze onder andere karton van verpakkingsmaterialen uit die toko. In september 2026 verschijnt ook een grafisch boek van haar hand: De toko van mijn ouders. Podcastmaker Dide Vonk nam met een aantal deelnemers luisterverhalen op, die tijdens het bezoek te beluisteren zijn.

Pierogi, aubergine en pannenkoeken

De zes deelnemers komen uit uiteenlopende landen en delen elk hun eigen verhaal. De Poolse Grazyna haalt herinneringen op aan haar grootmoeder: "Samen met mijn oma maakte ik pierogi (dumplings) en nalesniki (pannenkoeken), dat vrolijkte me altijd op. We maakten er heel veel, aan een grote tafel. We kletsten en lachten erop los! Pools eten brengt me terug naar mijn kindertijd. Naar herinneringen die ik koester."
Melek verhuisde als zevende jarige naar Nederland, haar vader achterna – hij was al elf jaar eerder als gastarbeider naar Schiedam gekomen. "Mijn moeder maakte karniyarik voor ons toen we klein waren, gevulde aubergine. Heerlijk vond ik dat! Die smaak en geur vergeet je niet. Je laat alles en iedereen achter, maar je eetcultuur neem je mee", zegt Melek.

Kaoutar en Serana groeiden zelf in Nederland op, maar werden grootgebracht met de verhalen en eetcultuur van hun ouders. Kaoutar: "Met eten geef ik mijn identiteit vorm en daarmee kan ik die delen met anderen. Het is de verbinding met mijn cultuur en roots in Marokko. Ik zie het als erfgoed. De manier waarop Marokkaans eten en de tradities eromheen zorgen voor een gevoel van thuis, geef ik door aan mijn kinderen."
Serana maakte onlangs voor het eerst Curaçaose bijgerechten. "Pinda herebe (gezouten, gekookte pinda’s) was iets wat ik altijd op Curaçao haalde, maar in Nederland niet kon vinden. Door het zelf te maken, creëerde ik het geborgen gevoel dat Curaçao me geeft. Het voelt heel krachtig en holistisch om mijn identiteit op deze manier in Nederland ruimte te geven en te bevestigen", zegt Serana.
Kinan moest zijn thuisland Syrië ontvluchten na deelname aan het protest tegen Assad. Hij stak de Middellandse Zee over op een vluchtelingenboot. Eenmaal in Schiedam gebruikte hij eten als middel om contact te leggen. "Taal was niet genoeg om contact te leggen met mensen, dus ik gebruikte eten. Ik nodigde mensen uit die ik van vrijwilligerswerk kende en maakte Syrische gerechten voor ze. Zo kon ik hen kennis laten maken met de rijke, Syrische cultuur", zegt Kinan.
Anife, beter bekend als Annie, koos juist voor een andere aanpak. "Ik wilde mensen van allerlei culturen samenbrengen en wist niet of iedereen Bulgaars eten lekker zou vinden. Dus koos ik voor de Nederlandse pannenkoekentraditie! Elke vrijdag kun je nu gratis pannenkoeken eten in Wijkhuis Dreesplein. Het is altijd gezellig", aldus Anife.

Ontmoet & proef

Op speciale momenten is er tijdens de tentoonstelling ook iets te eten. Tijdens elk Wijken Welkom-buurtfeest in het museum, van oktober 2026 t/m maart 2027, is een deelnemer aanwezig voor een ‘ontmoet & proef’. Ook staan speciale diners gepland. De tentoonstelling maakt deel uit van de programmalijn Mijn Schiedam en is mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds, de ELJA Foundation en Stichting Doen.