Onterecht vergeten: wetenschapper Rosalind Franklin (1920-1958)

Door Marianne Overbeeke

Rosalind Franklin  was een briljante leerlinge, die het advies van haar vader om sociaal werkster te worden in de wind sloeg om natuurwetenschappen te gaan studeren aan de Cambridge Universiteit in Engeland.

Baanbrekend

Rosalind studeerde in 1941 af en startte haar academische carrière en röntgenstralen bij haar onderzoek, destijds een nieuwe en baanbrekende techniek. In 1945 promoveerde ze tot doctor in de Natuurwetenschappen. In 1948 krijgt Rosalind mede de leiding over een DNA– onderzoeksgroep, maar in de praktijk werd ze niet voor vol aangezien. De eetzaal was alleen bestemd voor mannen en na het werk kon ze niet mee een biertje drinken in de pub, want dat was verboden terrein voor vrouwen. Informeel contact en kennis uitwisselen met gelijkgestemden was er niet bij. Geen wonder dat Rosalind in de ogen van haar collega-onderzoeksleider Maurice Wilkins eerder een assistent dan een collega was. 

Met behulp van röntgenstraling lukte het haar om een foto te maken van de DNA- structuur, de zogenaamde helix. Zo ontdekte zij dat de ruggengraat van het DNA aan de buitenkant van het molecuul ligt, en niet aan de binnenkant zoals men toen dacht. Daarnaast zag ze op de foto dat de helix van het molecuul uit twee strengen bestaat, en niet uit drie zoals andere theorieën voorspelden.

Model

Want er waren destijds meer wetenschappers op hetzelfde moment bezig met het ontrafelen van het DNA, waaronder James Watson en Francis Crick, van een concurrerend instituut. Zij hebben het geheim van het DNA opgelost door een model van de dubbele helix te bouwen en publiceerden hun ontdekking in een wetenschappelijk tijdschrift. Rosalind heeft nooit geweten dat haar collega Maurice de foto van Rosalind waar een dubbele helix op te zien is, achter haar rug om aan Watson en Crick heeft gegeven. En juist die foto zette de mannen op het goede spoor bij het ontdekken hoe DNA werkt.

Helaas kreeg Rosalind in 1956 op 35-jarige leeftijd eierstokkanker, waarschijnlijk door jarenlang werken met röntgenstraling. Ze overleed twee jaar later. Nog weer vier jaar later, in 1962, ontvingen Watson, Crick en Wilkins de Nobelprijs voor hun werk aan de DNA-structuur, maar de bijdrage van Rosalind Franklin werd niet genoemd. Zeer terecht dat in Haarlem er een pad naar haar vernoemd is.

Woon jij in een straat die vernoemd is naar iemand die onterecht vergeten is? Stuur een berichtje naar mar.overbeeke@gmail.com en wie weet is jouw straat de volgende in deze rubriek.