Lia is molenaar op de Schaapweimolen in Hoekpolder: ‘Het mooist is wanneer hij lekker maalt’

Door Debbie van Eijk

“Er stoppen regelmatig mensen om een praatje te maken. Ook heb ik contact met een echte ‘molenfan’ in Rijswijk. Wij delen dezelfde passie,” vertelt Lia. Ze woont in Zoetermeer met haar gezin, werkt als verpleegkundige bij een huisarts in Leidschendam-Voorburg, maar komt voor de Schaapweimolen een paar keer per week naar Rijswijk. Lia groeide op met molens. Haar vader is beroepsmolenaar.

Uitzicht vanuit de molen op Rijswijk, met het EPO-gebouw en The Minister in de verte. - DvE

De Schaapweimolen in Hoekpolder gezien vanaf de grond. - DvE

Ze spreekt de taal die molenaars moeten kunnen spreken: van de lucht, als er harde wind of regen op komst is - “Als molenaar probeer je nooit nat te regenen”, aldus Lia - van het geluid van de wieken - beginnen die te hard te fluiten, dan draaien ze te hard - en van de wachtdeur: blijft die open, dan pompt de molen hard genoeg het water weg. Als-ie dichtklapt, mag er wel een tandje bij worden gezet.

Hier zie je duidelijk de wachtdeur: als die open blijft, maalt de molen hard genoeg. - DvE

Molenaarsvak

De Schaapweimolen is Lia’s derde molen sinds ze haar opleiding bij het Gilde Hollandse Molen afrondde. Hier leerde ze in een paar jaar het vak. Niet alleen kennis van de rol van de wind, maar ook van de tandwielen van een molen en de molenconstructie is nodig. Ze zorgt inmiddels drie jaar voor de Schaapweimolen, momenteel samen met molenaar Wim en medevrijwilliger Mark (21), die net zijn diploma in het molenaarsvak heeft behaald. Dat diploma heb je nodig om een molen te mogen bedienen.

Ook vrouwen kunnen molenaar zijn. - DvE

Vrouw

Vrouwelijke molenaars kom je nog niet heel vaak tegen in Nederland, maar je ziet ze wel steeds meer, constateert Lia. Op een poster van het Hoogheemraadschap van Delfland, de eigenaar van de historische poldermolen, om Nationale Molendag 2022 te promoten, staat een poppetje van een molenaar: een mannetje, in boerenkiel met bijpassend rood sjaaltje en gele klompen. Samen met haar dochter heeft ze er met kleurpotlood een vrouwtje van getekend, met lange gele haren en een rode rok.

Een klap van de molen is geen grapje

Het molenaarsvak is voor een vrouw dan ook prima te doen. Wel moet je sterk zijn. Vooral bij het vastzetten van de molen. Wat je ook in huis moet hebben om een goede molenaar te zijn: verantwoordelijkheidsgevoel. Een klap van de molen is geen grapje. Daarom zet ze het gebied waar de wieken je kunnen raken duidelijk af met een ketting, en zijn kinderen onder de 7 jaar niet welkom. Kinderen van 7 jaar en ouder alleen onder begeleiding.

Sliepen de molenaar en zijn vrouw echt in zo’n kleine bedstee? - DvE

Tijdreis

Wie dan de molen binnengaat, maakt een tijdreis naar de 19e eeuw. Sliepen de molenaar en zijn vrouw echt in zó’n kleine bedstee? Ja, is het antwoord van Lia: “Ze sliepen in die tijd rechtop, anders waren ze bang ‘zo dom als de kinderen’ te worden.” Ook niet heel comfortabel: het geluid van de ronddraaiende, enorme houten spoel in de woonkamer, achter twee houten deurtjes. Dat brengt continu een enorm lawaai voort. “Vroeger was dat minder erg,” vertelt Lia. Toch kende een poldermolenaar geen luxe leven: ze moesten de eindjes aan elkaar knopen. “Een poldermolenaar was in dienst van de polder of het waterschap. Hij kreeg een vaste, lage vergoeding voor zijn werk. Om dat aan te vullen moest hij er ander werk bij doen, bijvoorbeeld boeren helpen op het land. Korenmolenaars hadden het beter.”

In de molen lijkt de tijd te hebben stilgestaan. - DvE

Poldermolenaars moesten ploeteren voor hun bestaan. Korenmolenaars hadden het beter. Uitzicht vanaf een stoel bij het raam. - DvE

Dit wiel bevindt zich midden in de woonkamer en brengt continu een enorme herrie voort. - DvE

Droge voeten

Zo heeft ze nog veel meer te vertellen, 13 mei. Bezoekers mogen mee naar boven, het smalle houten trapje op en zien de technische constructie van de poldermolen in volle glorie. Wat Lia vooral belangrijk vindt: “Dat de mensen weten wat de poldermolen voor functie heeft. Het mooiste gebeurt bij het scheprad. Daar zie je hoe hij water uit de polder in de boezem maalt, vanwaar het naar de rivier stroomt, die zich op gelijk niveau aan de zee bevindt. Hierdoor komt het land droog te staan en kunnen we er wonen. De Schaapweimolen maalt nog steeds water omhoog, maar heeft tegenwoordig vooral de functie van cultureel erfgoed.” Het motorisch aangedreven gemaal een paar honderd meter verderop - ook in het bezit van het Hoogheemraadschap van Delfland - houdt sinds medio twintigste eeuw onze voeten droog. 

De Schaapweimolen maalt nog steeds water omhoog, maar heeft tegenwoordig vooral de functie van cultureel erfgoed.

“Het mooiste gebeurt bij het scheprad. Daar zie je hoe hij water uit de polder in de boezem maalt.” - DvE

Lia’s mooiste moment bij de molen? “Wanneer de molen lekker maalt. Daar maak ik dan een filmpje van, dat ik deel op social media.”

Op zaterdag 13 mei is het Nationale Molendag. Bezoekers vanaf 7 jaar (kinderen onder begeleiding) zijn tussen 11.00 en 16.00 uur van harte welkom om een kijkje te nemen op en rond de molen. De toegang is gratis, maar een kleine donatie voor de onkosten is welkom. Adres: Molenwetering 2. Parkeren kan aan de Van der Kooijweg.