Een nieuwe generatie vertelt het verhaal van 9/11

Door Robert Heijdemann

De musical vertelt het waargebeurde verhaal van Gander, een klein Canadees stadje met zo’n 6.000 inwoners. Nadat het Amerikaanse luchtruim na de aanslagen wordt gesloten, moeten 38 vliegtuigen uitwijken naar Gander. Plotseling krijgt het dorp 7.000 gestrande passagiers te verwerken.

‘Ik dacht: wat een rare film’

Wat volgt, is geen verhaal over de aanslagen zelf, maar over wat er daarna gebeurt. Bewoners openen hun huizen, delen eten en zetten alles op alles om de onverwachte gasten op te vangen. Tussen reizigers en inwoners ontstaat een bijzondere verbondenheid.

Voor Vera (33) is 9/11 geen geschiedenis uit een boek. Ze was acht jaar oud toen de aanslagen plaatsvonden. “Ik kwam thuis van blokfluitles en in de keuken stond de televisie aan. Ik dacht: wat een rare film is dat. Maar hoe klein je ook bent, je merkt dat er iets niet klopt en dat er iets heel ergs is gebeurd.”

Beelden blijven spoken

Inmiddels werkt Vera zelf als stewardess. “Elke keer als ik aan boord stap, denk ik aan de aanslagen van toen. Ik kom veel in New York en ben ook naar het museum op de rampplek geweest. De beelden van toen blijven in je hoofd spelen. Die vergeet je nooit meer.”

Voor andere spelers ligt dat anders. Rachel (27) was pas twee jaar oud. “Ik heb het zelf niet meegemaakt. Mijn ouders hebben mij er later over verteld.”

In Come From Away speelt Rachel Dolores, een passagier die onderweg is naar New York maar strandt in Gander. “De passagiers weten niet wat hen overkomt en raken in paniek. Tegelijkertijd ontstaat er een enorme saamhorigheid. Mensen gaan elkaar helpen. Een noodsituatie brengt mensen naar elkaar toe.”

‘Iedereen zet de schouders eronder’

Ferry (46) herinnert zich de dag nog goed. Hij was 21 en onderweg naar huis toen het nieuws zich verspreidde. “Iedereen was aangeslagen. Tegelijkertijd ontstond er een gevoel van saamhorigheid. We realiseerden ons dat dit een heel belangrijk moment was.”

In de voorstelling speelt Ferry de burgemeester van Gander. Een rol die volgens hem laat zien hoeveel verantwoordelijkheid één persoon in een crisis kan dragen. “Hij moet niet alleen duizenden mensen welkom heten, maar ze ook het gevoel geven dat het goedkomt. Dat vind ik echt knap.”

Juist dat menselijke verhaal spreekt hem aan. “Zo’n gemeenschap zet de schouders eronder en gaat ervoor. Dat is het mooie van die saamhorigheid in zo’n angstige periode. Het is een verhaal van mensen die elkaar helpen als dat nodig is.”

Geschiedenis doorgeven

Onder leiding van regisseur Pepijn Jehee verdiept de groep zich niet alleen in de musical, maar ook in de geschiedenis achter het verhaal. De spelers kijken documentaires, oude nieuwsuitzendingen en praten met hun ouders over hun herinneringen aan 9/11.

“Door deze voorstelling leren we als groep steeds meer over 9/11 en over de gebeurtenissen en veranderingen die daarna volgden”, vertelt Jehee. “We hopen dat we met deze voorstelling de verhalen doorgeven. Want als we willen begrijpen hoe de wereld er nu uitziet, moeten we ook blijven vertellen wat er toen is gebeurd.”

Verbondenheid vormt de rode draad van de voorstelling. “Gander was vijf dagen lang een soort miniwereld waarin iedereen samen was”, zegt Jehee. “Het mooie is dat je, ondanks alles wat er is gebeurd, vooral ziet hoe mensen voor elkaar klaarstaan. Ik hoop dat mensen met een goed gevoel naar huis gaan en denken: als we er voor elkaar zijn, wordt alles een stukje mooier.”