Steeds meer stenen tuinen ondanks klimaatverandering

Door Kor Kegel

Ook op Rozenburg zijn de laatste jaren tientallen voortuinen versteend. Veel eigenaren hebben geen groene vingers en vinden een stenen tuin gemakkelijk in onderhoud. Als ze al stil staan bij de klimaatverandering, is de onverschillige reactie: “Wat maakt één stenen tuin nu uit voor het klimaat?”

Effecten

Eén tuin niet. Veel stenen tuinen hebben wel effect. Pieter Jacobs heeft een boodschap. “Klimaatverandering is hier en gaat niet meer weg. We ervaren nu al de gevolgen: droogte, hitte, piekbuien. De effecten nemen toe, denk aan de zeespiegelstijging en de toenemende verzilting van grond- en oppervlaktewater.”

Hij vervolgt: “Om zoet water voor de landbouw, industrie en natuur, ook in steden en dorpen, beschikbaar te houden en te verdelen, moeten we nu al slimmer met het steeds schaarser wordende water omgaan. Het kunnen opvangen van piekbuien, langere perioden van droogte en voldoende hittebestendigheid vraagt om maatregelen op wijk- en straatniveau.”

Vertalen

Pieter Jacobs vertaalt het overheidsprobleem naar wat we allemaal kunnen bijdragen. Hij is programmamanager van het Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden. In eerdere functies als ambtenaar was hij al betrokken bij zoetwaterbeheersing en de steeds hogere waterstand. Hij heeft een sleutelpositie om de rijksoverheid, de provincie Zuid-Holland en de gemeenten in de Rotterdamse en Dordtse regio’s tot samenwerking te bewegen. “De gemeenten hebben hierin een belangrijke rol, omdat de effecten van klimaatverandering en de maatregelen om die effecten op te vangen sterk samenhangen met de ruimtelijke ordening.”

Opvangen van regenwater

De door hem bepleite maatregelen op wijk- en straatniveau hebben bijvoorbeeld te maken met het geschikt maken van schoolpleinen voor opvang van regenwater. Zulke waterpleinen zijn ook op Rozenburg mogelijk. De inwoners kunnen een handje helpen, niet om kampioen tegelwippen te worden, maar minder steen zou beter zijn. Regenwater kan niet in de bodem zakken, waardoor het riool bij hevige regenbuien overbelast raakt. Tegels houden warmte vast en stralen dat uit, waardoor de temperatuur in de buurt op hete dagen sterk stijgt. Dat heet hittestress. Een ‘dode’ tuin zonder planten biedt geen voedsel of schuilplaats voor insecten, vogels en egels en is slecht voor de biodiversiteit. En omdat het water op een tuin van steen niet de grond inzakt maar wegspoelt, droogt de grond eronder uit. Dat is slecht voor de bodemgesteldheid.

Waterveiligheid

Pieter Jacobs reikt meer informatie aan die ook Rozenburg aangaat. Voor waterveiligheid is het van belang dat er voldoende ruimte rondom de dijken blijft, zodat toekomstige dijkversterkingen mogelijk blijven. Heel de bebouwde kom van Rozenburg ligt in een put beneden de zeespiegel. Bij springvloed zal de Maeslantkering worden afgesloten, maar via het Calandkanaal kan een woeste Noordzee reiken tot aan Spijkenisse.

Alle gemeenteraadsleden in de Rijnmond en de Drechtsteden zijn indringend geïnformeerd dat ze anders moeten nadenken over ruimtelijke ordening. “De klimaatverandering vraagt daarom”, zegt Pieter Jacobs. Vooral voor de waterschappen ligt er een taak om voor voldoende zoetwateropvang te zorgen, maar Pieter Jacobs wijst erop dat geen enkel bestuur het alleen kan. Gemeenten, waterschappen, provincies, Rijkswaterstaat en de regering hebben elkaar nodig om de klimaatadaptatie het hoofd te bieden. De sleutel ligt echter op lokaal niveau. Daar begint de concrete vormgeving van het woon- en leefmilieu. Het Deltaprogramma kan gemeenteraadsleden hierbij helpen.

Delta

Want ook al is de delta van Rijn en Maas de best beschermde delta ter wereld, dankzij de Maeslantkering, de Hartelkering en de eerdere Deltawerken, toch vindt Pieter Jacobs het verstandig om na te denken over de manier waarop we huizen, instellingen, bedrijven en andere bezittingen kunnen beschermen tegen wateroverlast, hitte en droogte. Zeker nu er in de komende jaren bijna een miljoen huizen gebouwd gaan worden.