Begroting 2024: Westland haalt broekriem komende jaren aan

Nieuws
Ook het imago van Westland op het gebied van werk- en woonomstandigheden voor arbeidsmigranten moet beter volgens de Programmabegroting.
Ook het imago van Westland op het gebied van werk- en woonomstandigheden voor arbeidsmigranten moet beter volgens de Programmabegroting. (Foto: Archief/Rolf van Koppen Fotografie)

Gemeente Westland gaat 2% bezuinigen op bijna alle fronten, om 4,3 miljoen euro te besparen. Achthonderd woningen per jaar worden er komende jaren gebouwd in Westland, waarvan vijfhonderd voor Westlandse starters. In de 390 pagina’s tellende Programmabegroting 2024 die het Westlands college van B en W donderdag 5 oktober presenteerde, staat tot in dit soort details wat er in Westland komende jaren wordt aangepakt.

Door Debbie van Eijk

In de begroting voor 2024, met meerjarenramingen van 2025 tot 2027, omschrijft Westland zichzelf als een financieel gezonde gemeente. Wel moet de broekriem stevig worden aangehaald om dat te blijven. Ook houdt het college rekening met de onzekere tijd waarin we leven, onder andere vanwege de stijgende prijzen van energie, arbeid en grondstoffen.

Het is de tweede programmabegroting van dit college van B en W. In de begroting beschrijft het college de plannen en ambities voor het komende jaar en worden die financieel onderbouwd. Op 8 november wordt de begroting volgens planning vastgesteld door de gemeenteraad. Daarna is het document leidend voor wat de gemeente doet. De Programmabegroting 2024 is te vinden op de website van de gemeente.

Ravijnjaar 2026

De val van het kabinet, voor het zomerreces van 2023, heeft ook gevolgen voor het beleid in Westland. Aangekondigde hervormingen in het sociaal domein worden later en mogelijk anders ingevoerd. Gevreesd wordt - door meer gemeenten - het jaar 2026, ook wel het financiële ‘ravijnjaar’ genoemd: vanaf dat jaar is er 3 miljard minder beschikbaar vanuit het gemeentefonds. Gemeenten, ook Westland, weten niet hoe groot tekorten op het sociaal domein vanaf dat moment gaan worden. In de meerjarenbegroting laat het college zien wat de gevolgen voor Westland zijn van het ravijnjaar, op verzoek van de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten).

Woonlasten

De woonlasten (OZB-tarief en andere leges) lopen op met de algemene prijsontwikkeling, maar de OZB stijgt niet harder dan de inflatie, is in de begroting te lezen. De definitieve tarieven van de afvalstoffenheffing en rioolretributie worden in december vastgesteld tijdens de begrotingsvergadering. 

De kosten voor jeugdzorg en de WMO zijn enorm hard gestegen de afgelopen tijd; de rijksbijdrage hiervoor niet. Ook werd alles duurder door de hoge inflatie, schrijft het college. 

Maatregelen

Om tekorten in de begroting 2024 te voorkomen neemt het college een aantal maatregelen:

  • de zogenoemde 2%-operatie, om te bezuinigen, op bijna alle budgetten. Niet alleen in 2024, maar ook in de jaren daarna;
  • de ‘stofkam-operatie’: de gemeente kijkt naar oud beleid dat niet meer nodig is en ambities die geschrapt kunnen worden. Hiernaast is het college aan de slag gegaan met het ‘oud-voor-nieuw’-traject: er is gekeken hoe voor de nieuwe begroting middelen kunnen worden gevonden in de bestaande begroting voor nieuw beleid. De stofkam en het oud-voor-nieuw-traject leveren samen een besparing op van drie miljoen;
  • realistisch Meerjaren Investeringsplan (MIP): rustiger aan doen met plannen en investeringen als dat kan en niet langer begroten voor plannen die nog niet concreet zijn.

‘Basis op orde’

De financiële basis van de gemeente Westland is op orde, schrijft het college in de inleiding van de begroting. Belangrijke punten waar de komende jaren mee aan de slag wordt gegaan zijn de ruimtelijke puzzel - iedere provincie, ook Zuid-Holland, moet in kaart brengen hoe wordt omgegaan met de ruimte -, de ontwikkeling van de glastuinbouw die onder hoge druk staat, ook vanwege de hogere energieprijzen. Verder kunst en cultuur, goed wonen voor Westlanders met passende zorg, de ontwikkeling van Flora Campus Westland en de Flexroute - waarbij starters een belangrijke doelgroep zijn, en statushouders snel moeten kunnen doorstromen vanuit het Fletcher Hotel.


Dagelijks leven

In de Programmabegroting zelf komen alle aspecten waar Westlanders in het dagelijks leven direct of indirect mee te maken hebben aan de orde. Zoals veiligheid op de weg, parkeerdruk, alle bestaande bouw die in 2050 van het aardgas af moet zijn, arbeidsmigranten die beter moeten kunnen werken en wonen - als ze langer dan vier maanden hier verblijven, worden ze ingezetenen - cliënten die meer de regie moeten hebben in het sociaal domein, de huisvesting van de 375 Oekraïense vluchtelingen die momenteel in Westland verblijven, de culturele identiteit van de Westlanders die volgens het college bestaat uit drie pijlers: betrokkenheid, doorzettingsvermogen en arbeidsethos, de bronzen deuren van het voormalig gemeentehuis in Monster die worden geplaatst in de openbare ruimte en het Wapen van Monster dat terugkomt in het appartementencomplex aan de Choorstraat; kunst op het Floraterrein, Westlandse Uitzenders die vanaf 2024 ‘hun’ arbeidsmigranten in de avonduren kunnen inschrijven in de BRP (Burgerlijke Registratie Personen).

De culturele identiteit van Westlanders bestaat volgens het college uit drie pijlers: betrokkenheid, doorzettingsvermogen en arbeidsethos

En ook: het klantcontactcentrum van de gemeente die vragen van Westlanders ‘uitstekend’ wil gaan beantwoorden via de telefoon en social media, gezondheidsbeleid, inkomensvoorzieningen (de gemeente wil vóór het einde van 2024 80% van alle aanvragen voor levensonderhoud, bijzondere bijstand en minima-regelingen binnen vier weken afhandelen), mensen aan het werk helpen, hulp aan kinderen die spijbelen, worden mishandeld of een depressie hebben, schuldhulpverlening (met ook hulp aan gedupeerden van de Toeslagenaffaire), kwetsbare inwoners via zoekportaal Hulpzoeker Westland beter informeren over de mogelijkheid bijvoorbeeld bijzondere bijstand aan te vragen, zorgen dat minder jongeren vroegtijdig zonder startkwalificatie school verlaten én dat eerdere uitgevallen leerlingen alsnog een opleiding gaan volgen of gaan werken, zorgen voor veilige evenementen - denk aan de Feestweek in Naaldwijk -, Westlanders aan het (top)sporten krijgen én houden, zorgen dat hoogbegaafde leerlingen ook passend onderwijs krijgen, subsidie voor WNT-web zodat scholieren meer beroepen leren kennen en het onderwijs beter aansluit op het bedrijfsleven, flexibele duurzame schoolgebouwen, meer groen in de openbare ruimte, een goed water- en rioolbeheer door de gemeente, zichtbare mooie kunstwerken in de openbare ruimte, meer parkachtige begraafplaatsen, een goed afvalbeheer, het klimaat - met subsidie voor regentonnen en groen-blauwe schoolpleinen, en meedoen aan het NK Tegelwippen -, het tegengaan van verkeerslawaai en nog veel meer.

Reactie D66

Fracties reageren wisselend op de gepresenteerde begroting. D66 zegt over de 2%-operatie: “Als niet voldoende duidelijk is waar de kaders liggen komen we nog onaangename verrassingen tegen”, aldus Benjamin Hofland, “voor ons is het bijvoorbeeld onbespreekbaar dat de Westlandse minima eronder gaan lijden of dat we vestigingen van de bibliotheek gaan sluiten.”

Geen reden om paniekerig te doen

Over de uitdagende tijden waar het college over spreekt, zegt Hofland: “Er zijn simpelweg minder middelen beschikbaar, maar er is echter geen reden om paniekerig te doen”, aldus D66-fractievoorzitter Benjamin Hofland, “nog altijd heeft de gemeente 377 miljoen te besteden, terwijl er in 2020 een begroting lag van 294 miljoen. Geld genoeg om mooie dingen voor Westland te doen.”

Westland Verstandig

Westland Verstandig laat weten ‘gematigd tevreden’ te zijn met de aan de Raad voorgelegde begroting en plannen voor 2024. Het voorstel op veel uitgaven (onder meer bedrijfsvoering, externen, maar ook op subsidies of exploitatiebijdragen) 2% te korten, was een eerder voorstel van WV. Ook de ‘stofkam’ en de nieuw-voor-oud-operatie zijn een wens van WV. WV is tegen bezuinigen op het sociaal domein. 

Ontwikkelingen

In de nieuwe begroting staan de nieuwe velden voor voetbalvereniging Verburch genoemd. Ook komt er mogelijk een nieuwe ombudsman (iemand die conflicten oplost tussen particulieren of bedrijven en de gemeente; de mogelijkheid hiervoor wordt onderzocht, red.), jaarlijks 800 nieuwe woningen waarvan 500 voor Westlandse starters en wordt er geïnvesteerd in wooncomplexen met zorg - denk aan de bijna zeventig verpleeghuisplekken in Waelpolder en veertig middenhuurwoningen voor verwanten van de cliënten, de 48 tot 64 geplande zorgeenheden in woonzorgcentrum Rozenhof in Naaldwijk en de Tweede Berkenflat. 

Met al deze ontwikkelingen is WV blij. Verder noemt de fractie onder meer het groen, wijkmanagers in de dorpen, veiligere wegen, de extra tijd die huishoudelijke hulpen krijgen voor de ‘menselijke maat’, de Westlandse OV-agenda die eind 2024 op orde moet zijn en de aanpak van overlast door jongeren als positieve punten.

Molensteen

Enige kanttekening die WV zet bij de begroting is de ontwikkeling van de Flora Campus: “De gemeente moet erg voorzichtig zijn met het aangaan van forse financiële verplichtingen zonder dat succes verzekerd is. De Flora Campus mag absoluut niet ‘de molensteen om de nek’ van de gemeente worden. We bedoelen dan dat als het financieel misgaat, dit op den duur ten koste zal gaan van de bestaande voorzieningen voor onze inwoners en dat vindt Westland Verstandig onacceptabel”, zo schrijft WV in een reactie op de begroting.

Reactie VVD Westland

Ook VVD Westland juicht veel hierboven genoemde maatregelen in de begroting voor 2024 toe, zoals de vijfhonderd woningen per jaar voor de Westlandse starters: “Deze ambitie houden wij het komende jaar goed in de gaten. Deze starters zijn de toekomst voor Westland en die mogen we niet verloren laten gaan, omdat zij hier geen woning kunnen vinden.” De energietransitie vindt VVD verder belangrijk, om als Westland voorbereid te zijn op de toekomst. En de glastuinbouw vindt VVD een heel belangrijk punt: “Westland en de glastuinbouw zijn als strand en zand of bos en bomen. Onmisbaar voor elkaar!” Over strand gesproken: “De nieuwe Kustvisie waar het College op inzet, zal ons voorzien van een vernieuwend toeristisch en groener perspectief,” vervolgt de fractie. Tot slot noemt VVD de bereikbaarheid en veiligheid van Westland die ook in de begroting aan de orde komen.

Reactie MKB Westland

MKB Westland heeft notie genomen van de begroting en het feit dat de gemeente de broekriem moet aanhalen om financieel gezond te blijven. “Vanuit MKB Westland zullen wij ons de komende weken verdiepen in deze begroting om de impact voor ondernemers vast te stellen. Indien nodig zullen wij inspreken tijdens de raadsvergadering om de belangen van de Westlandse ondernemers te behartigen.” MKB Westland roept Westlandse ondernemers op het te laten weten als er specifieke onderwerpen zijn waarover zij iets kunnen inbrengen.