Maddy Batelaan: ‘herdenken stopt niet op 4 mei’

 Door: Annemiek van Moorst

Wat vaak vergeten wordt, is dat de Tweede Wereldoorlog voor het hele Koninkrijk der Nederlanden pas drie maanden later officieel ten einde kwam.

Voor Maddy is herdenken meer dan terugkijken. “De verhalen van de overlevenden laten zien wat oorlog met mensen doet.” In een tijd waarin oorlog voor Nederland weer dichterbij komt, vindt ze dat belangrijk. “We hebben tachtig jaar aan vrede gewerkt en nu staat dat onder druk. Dat maakt mij strijdvaardig voor vrede.”

 Maddy’s betrokkenheid bij herdenken begon vroeg. Als leerling van het VCL droeg ze tijdens de herdenking van 15 augustus in 2020 een speech voor bij het Indisch Monument in Den Haag. “Het voelde als een eer om daar te mogen spreken” herinnert ze zich. Die eerste ervaring maakte diepe indruk.

Inmiddels is ze drie jaar actief bij Jong1508, een organisatie die herdenken levend wil houden voor een jonger publiek. Ze organiseren evenementen, maken podcasts en explainers. “We proberen het verhaal te blijven vertellen en ook te laten zien hoe rijk onze cultuur is.”

randprogrammering

 In Rijswijk ziet Maddy dat 4 mei al een stevige plek heeft. “Ik ga als raadslid voor het eerst mee naar de kerk en de stille tocht naar het monument. Dat leeft echt in de stad.”

Ze zou het fijn vinden als Rijswijk meer aandacht schenkt aan 15 augustus. Niet zozeer aan de herdenking zelf want dat gebeurt al op twintig tramminuten afstand bij het Indisch Monument in Den Haag, maar juist aan de randprogrammering rondom die datum. Daarvoor zijn inmiddels verschillende initiatieven ontstaan. Zo neemt ze in het verlengde van 15 augustus deel aan een panelgesprek in Rijswijk.

Het zwijgen van haar opa

Haar persoonlijke motivatie ligt in haar familiegeschiedenis. Haar opa Fred overleed toen zij vijftien was. Hij maakte als kind de tweede wereldoorlog mee in Nederlands-Indië en later de onafhankelijkheidsoorlog. “Hij had twee oorlogen had meegemaakt” vertelt ze. “Maar hij sprak er nooit over.” Dat zwijgen heeft haar geraakt. “Als kind voelde ik dat ik bepaalde vragen niet mocht stellen. Dat maakte onze relatie complex.” In huis stonden voorwerpen van zijn verleden, maar er werd niet over gesproken.

Voor haar moeder, de tweede generatie, was dat nog intenser. “Binnen veel Indische families bleef trauma onbesproken. Mensen kwamen in Nederland aan in een land dat zelf aan het herstellen was. Er was weinig ruimte voor hun verhaal.”

Katapult

Na het overlijden van haar opa ging Maddy zelf op zoek naar antwoorden. Ze deed stamboomonderzoek en ontdekte delen van de familiegeschiedenis die nooit waren gedeeld. Eén verhaal is haar bijgebleven. Toen haar opa veertien was, vertrok het gezin vanuit Indonesië naar Nederland. Met negen kinderen reisden ze per trein naar de haven van Jakarta. Tijdens die rit gooide hij zijn katapult uit het raam. Voor Maddy staat dat symbool voor een kantelpunt: “het loslaten van zijn jeugd en het begin van een nieuw leven.”

Drijfveren

Voor Maddy ligt de focus nu op vooruitkijken. “Ik wil me inzetten voor anderen en bewustwording creëren over ieders geschiedenis. Het maakt niet uit waar je vandaan komt. Je wortels kennen geeft houvast. Dat heeft mij veel gebracht en dat gun ik anderen ook.” Ze voelt dat ze een volgende stap heeft gezet. “De fase van zoeken ligt achter me. Ik heb rust gevonden en kijk nu wat ik daarmee kan doen.”

Die betrokkenheid kreeg ze van huis uit mee. Ze groeide op met twee zussen in een gezin waarin maatschappelijke inzet vanzelfsprekend was. Haar moeder zat jarenlang in de gemeentepolitiek in Alphen aan den Rijn en haar vader is ondernemer; beiden doen vrijwilligerswerk. “Ik ben de enige die de politiek in is gegaan, maar we staan alle drie met beide benen midden in de samenleving.”

Haar drijfveer is duidelijk: “Je bent hier niet alleen voor jezelf, maar ook om de wereld een beetje mooier achter te laten.”