Column: Annemiek van Moorst - Aan de andere kant van het heelal

Voor deze column luister ik naar de podcast The Truman Show en probeer ik de artikelen in ‘de andere krant’ met een open mind te lezen. Da’s best ingewikkeld, merk ik. Soms moet ik mezelf echt toespreken: niet meteen met je ogen rollen, eerst lezen of luisteren.

Ik wil hun wereld beter begrijpen want hun gedachtewereld ligt voor mij ongeveer aan de andere kant van het heelal. Tegelijkertijd ontdekte ik in het gesprek iets belangrijks: we willen uiteindelijk hetzelfde. Vrede. Een veilige wereld. Een overheid die te vertrouwen is. Een samenleving waarin kinderen een goede toekomst hebben. Deze mensen zijn door hun overtuigingen vrienden kwijtgeraakt. Dat raakt me. Want iemand ís toch niet alleen zijn mening? Zij zijn niet alleen deze overtuigingen. Ik vind hen ook gewoon leuke mensen. Ik ben ontzettend nieuwsgierig waar die overtuigingen vandaan komen. Ik duikel daarvoor ook wat onderzoeken op.

Dr. Jaron Harambam heeft uitgebreid promotieonderzoek gedaan naar de Nederlandse complotbeweging. Wetenschapsfilosoof Karl Popper en politiek geschiedkundige Richard Hofstadter uit Amerika idemdito. Zij laten zien dat de complotbeweging een zeer diverse dwarsdoorsnede van de samenleving is. De gemene deler is niet een gebrek aan onderwijs, maar een fundamenteel, diepgaand wantrouwen richting organisaties zoals de overheid, de wetenschap en de reguliere media. Iedere nieuwe gebeurtenis wordt met een wantrouwende bril bekeken. Ze gaan op zoek naar alternatieve informatie en zoeken gelijkgestemden. Die bevestigen het. Hierdoor hebben zij nog meer wantrouwen tegen de buitenwereld. Hun werkelijkheid krijgt andere motieven en schuldigen. Het internet zorgt voor het tunneleffect. Als je steeds meer dezelfde berichten ziet, versterkt dat jouw bestaande overtuigingen. Dat alles versterkt polarisatie en groepsvorming in de samenleving.

Ik wil niet harder roepen vanuit mijn eigen bubbel. Mijn gesprek met de twee Rijswijkers heeft me geleerd dat de sleutel niet ligt in het bewijzen van ons eigen gelijk, maar in de bereidheid om elkaars werelden op te zoeken. De afstand tot de andere kant van het heelal is een stuk korter als je de oversteek durft te maken om dichter tot elkaar te komen. En wie er gelijk heeft zal de toekomst moeten uitwijzen.